Ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների գանձման կանոնները

Հարկային պարտավորությունները գանձելու գործընթացը

2023 թվականի մարտի 10-ին Արթուր Կարագյոզյանի կողմից ընդունված ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված որոշումը ամրագրում է ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների գանձման կանոնները: Այս որոշումը կարևոր դեր ունի, քանի որ սահմանում է պարտավորությունների գանձման մեթոդները, ժամանակաշրջանները և իրավական հիմքերը, որոնք թույլ են տալիս պետական մարմիններին գանձել չկատարված հարկային պարտավորությունները:

Ովքեր են պարտավորությունները ներկայացնող անձինք

Դիմումատուները կարող են լինել տարբեր ֆիզիկական անձինք, որոնք ունեն հարկային պարտավորություններ, ներառյալ, սակայն ոչ սահմանափակվելով հետևյալ կատեգորիաներով:

• Անձինք, որոնք զբաղվում են մասնավոր ձեռնարկատիրությամբ:
• Այդ անձանց իրավահաջորդները:
• Անձինք, որոնք փաստացի ապրում են հանրապետությունում, բայց չեն գրանցվել որպես հարկային վճարող:

Այսօրինակները ընդգրկում են բոլոր այն անձանց, ովքեր ունեն հարկային պարտավորություններ, սակայն դրանց կատարումից հրաժարվել են կամ դրանք չեն կատարել:

Դիմումի լրացման առանձնահատկությունները

Դիմումի լրացումը պահանջում է հատուկ ուշադրություն, քանի որ յուրաքանչյուր սխալ կարող է հանգեցնել դիմումի մերժման կամ հարկային պարտավորությունների դատական կարգով գանձման:

Պարտադիր տվյալներ

Դիմումի մեջ պետք է ներառվեն հետևյալ տեղեկությունները:

• Անուն և ազգանուն: Պարտադիր լրացնելով ամբողջական անունը:
• Հեռախոսահամար: Որպես հաղորդակցության միջոց:
• Հեռախոսի հասցեն: Վճարվող հարկերի տեսակը:

Խիստ կարևոր է նաև նշել հարկային նույնականացման համարն (TIN), որը պարտադիր է բոլոր դիմումատուների համար:

Դիմումի ներկայացման կարգը

Դիմումը կարող է ներկայացվել էլեկտրոնային կամ ուղղակի եղանակով:

Էլեկտրոնային ներկայացումը

Եթե դիմումատուն ունի ID քարտ և էլեկտրոնային ստորագրություն, ապա նա կարող է դիմումը ներկայացնել առցանց համակարգում:

Ուղղակի ներկայացումը

Եթե դիմումատուն ընտրում է գործընթացի այս տարբերակը, նա պետք է այցելի ՀՀ ՊԵԿ տարածքային ստորաբաժանում:

• Դիմումի մուտքագրման ժամկետները պետք է խստորեն պահպանվեն:
• Դիմումը պետք է ներկայացվի դիմումատուի գաղտնի փաստաթղթերով:

Գանձման գործընթացի ընթացքը

Դիմումը ներկայացնելուց հետո պետական մարմինը իրականացնում է համապատասխան գործողություններ:

• Վերլուծվում են հայտի մեջ ներկայացված տվյալները:
• Հարկային պարտավորությունների գոյությունը հաստատվում է:
• Դիմումատուն տեղեկացվում է գանձման ընթացակարգի մասին:

Պետական մարմինը կարող է նաև պահանջել լրացուցիչ փաստաթղթեր, որպեսզի հաստատի հարկային պարտավորությունների իրականությունը:

Հիմնական բարդությունները և ռիսկեր

Դիմումատուները պետք է իրազեկ լինեն, որ որոշ դեպքերում կարող են առաջանալ բարդություններ:

• Հարցերը, որոնք կապված են իրավական անճշտությունների հետ:
• Չօգտագործված ժամանակը, որը կարող է բերել ավելացվող տուգանքների:
• Փաստաթղթերի տրամադրումը կամ լրացման ընթացքում առաջացող սխալները:

Այնպես որ, դիմումատուները պետք է ուշադրություն դարձնեն այս հարցերին:

Դիմումի հետագա ընթացքը

Դիմումի ներկայացումից հետո, եթե այն ընդունվում է, պետական մարմինը սկսում է գործառույթները:

• Եթե հարկային պարտավորությունները չգանձվել են, ապա պետական մարմինը կարող է սկսել դատական գործընթաց:
• Դիմումատուն կարող է կատարել ձգտել ու հանդես գալ որպես ապացույց:
• Հնարավոր է նաև դիմել վերաքննության:

Այսպիսի գործընթացները կարող են լինել բավականին բարդ և պահանջում են իրավաբանական օգնություն:

Տեղեկատվություն և աջակցություն

Դիմումատուները կարող են օգտվել ՀՀ ՊԵԿ ծառայություններից, որոնք առաջարկում են աջակցություն փաստաթղթերի լրացման և գործընթացի վերաբերյալ:

• Առցանց խորհրդատվություն:
• Հեռախոսային օգնություն:
• Հանդիպումներ անձամբ:

Դրանք հնարավորություն են տալիս դիմումատուներին ստանալ կարևոր տեղեկատվություն:

Որոշման իրավական հիմքերը

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված որոշումը հիմնվում է ՀՀ հարկային օրենսդրության վրա:

• Երևակայության գործընթացը և դրա կարգավորումները:
• Իրավական հիմքերը՝ հարկային պարտավորությունների գանձման համար:

Դրանք համարվում են կարևոր նախադրյալներ, որոնք ապահովում են գործընթացի կայունությունն ու իրավաչափությունը:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» որոշումը մանրամասնորեն նկարագրում է այն քայլերը, որոնք պետք է անցնեն հարկային մարմինները՝ վարկանշային պարտավորությունները գանձելու հարցում: Նախ՝ անհրաժեշտ է, որ հարկային մարմինները ունակ լինեն ներկայացնել ապացույցներ այն մասին, որ ֆիզիկական անձը չունի արտոնություններ կամ զեղչեր՝ դրանք չկատարելու համար: Այս գործընթացը ենթադրում է բժշկական պայմանագրերի կամ այլ իրավական փաստաթղթերի ուսումնասիրություն, որոնք կարող են հանդիսանալ հիմք հարկային պարտավորությունները մարումից ազատվելու համար: Հարկային մարմինները պետք է տրամադրեն նաև ժամանակացույց, երբ պետք է ավարտվի պարտավորությունների կատարումը, ինչպես նաև այն պատասխանատվությունները, որոնք կհետեւեն, եթե պարտավորությունները չկատարվեն:

Դիմումների ներկայացման ընթացակարգերը

Հարկային պարտավորությունների գանձման որոշումից հետո, Ֆիզիկական անձինք կարող են դիմել ՀՀ ՊԵԿ՝ ըստ կարգին: Դիմումները ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է կիրառել ամբողջական ձևաթուղթ՝ «Դիմում գանձման գործընթացի համար» (Dimum N2) անվանմամբ: Դիմման ներկայացման գործընթացը կարող է իրականացվել էլեկտրոնային եղանակով՝ օգտագործելով անձնական ծածկագիր կամ էլեկտրոնային ստորագրություն: Հարկային մարմինները նախատեսում են մի քանի տարբերակ՝ դիմումների ընդունման համար, այդ թվում՝ առցանց պորտալներ և ֆիզիկական ներկայացումների վայրեր: Դիմումը պետք է ուղեկցվի համապատասխան փաստաթղթերով, որոնք ապացուցում են դիմողի իրավասությունը և տվյալների ճշտությունը: Օրինակ, հարկ վճարողի համարը պետք է ներառվի ցանկացած ցավի կամ վճարման հայտում, դա օգնում է արագացնել գործընթացը և նվազեցնել սխալները:

Հարկային պարտավորությունների չկատարումը և դրա հետևանքները

Կարճաժամկետ հեռանկարում հարկային պարտավորությունների չկատարումը կարող է հանգեցնել որոշակի վարչական պատասխանատվության, այդ թվում՝ տուգանքների և տոկոսների: ՀՀ ՊԵԿ-ը իրավունք ունի կիրառել մի շարք պատժամիջոցներ, եթե ֆիզիկական անձը շարունակաբար չի կատարում իր հարկային պարտավորությունները: Հարկային պարտավորությունների չկատարումը կարող է նաև անդրադառնալ առևտրային գործունեությանը, քանի որ հարկային մարմինները կարող են ներկա լինել բիզնեսի նկատմամբ՝ ստուգումներ իրականացնելու համար: Օրինակ, եթե ֆիզիկական անձը հանդիսանում է առևտրային գործունեություն իրականացնող անձ, դա կարող է հանգեցնել նրա բիզնեսի փակման կամ գործունեության սահմանափակմանը: Նպատակահարմար է, որ ֆիզիկական անձինք, ովքեր չեն կարողանում կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները, նշեն դա հարկային մարմիններին և դիմեն վճարման պլան կամ այլ կարգավորումներ նախատեսելու համար, ինչը կարող է դրանք ազատել տուգանքներից և այլ կարգապահական措施ներից: