ՀՀ ՊԵԿ 901-Ա որոշման կարևորությունը հարկային պարտավորությունների

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 29.11.2023թ․ «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 901-Ա որոշման կարևորությունը

Հայաստանում հարկային պարտավորությունները կատարելը կարևորագույն հարցերից մեկն է, որը ազդում է յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձի ֆինանսական կայունության վրա: Այդ պատճառով ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից ընդունված 29.11.2023թ․ «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 901-Ա որոշումը նախատեսում է հատուկ ընթացակարգեր, որոնց միջոցով կառավարությունը կարող է իրականացնել հարկային պարտավորությունների գանձումը: Այս փաստաթուղթը միավորում է իրավաբանական և տեխնիկական պահանջներ, որոնք կարևոր են հարկային վարչարարության համար:

Ծառայության մեկնարկը և ժամանակացույցը

Այս որոշման շրջանակներում, յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ, ով չի կատարում իր հարկային պարտավորությունները, կարող է ենթարկվել հարկային պարտավորությունների գանձման:

• Հայտարարության նախապատրաստում: Ֆիզիկական անձը պետք է նախապես պատրաստի բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը, քանի որ այդ գործընթացը պահանջում է ձևակերպումներ և համապատասխան բողոքների ներկայացում:
• Գանձման գործընթացը: ՀՀ ՊԵԿ-ը նախատեսում է գործընթացների շարք, որոնք կօգնեն իրականացնել պարտավորությունների կատարումը:
• Հայտարարության ժամկետները: Նշված գործընթացի շրջանակներում հարկատուները պետք է իմանան, թե ո՛ր ժամկետներում են պետք ներկայացնել հայտերը:

Որի համար է նախատեսված այս որոշումը?

Այս փաստաթուղթը նպատակ ունի թեթևացնել վարչական բարդությունները, որոնք կարող են առաջանալ հարկային պարտավորությունների կատարումից: Այն հատկապես վերաբերում է այն ֆիզիկական անձանց, ովքեր ունեն պարտքեր կամ հարկային պարտավորություններ, որոնք չկանխատեսված են տարեկան հաշվետվություններում:

Այսպիսով, որոշումն ընդգրկում է հետևյալ խմբերն ու դեպքերը:

• Այդ թվում՝ արտասահմանահայերի, ովքեր կարող են շնորհիվ որոշման ենթարկվել հարկային պարտավորությունների:
• Անհատ ձեռներեցները: Այսօրինակ հարկատուները հաճախ ունեն բարդությունները և պարտքերը:
• Անհրաժեշտ պայմանների կիրառումը; որոշակի գործոններ, որոնք կարող են ազդել հարկային պարտավորությունների վրա:

Ինչպես իրականացնել գործընթացը՝ մեկուսացված քայլերով

Ծառայության շրջանակներում առաջիկա քայլերը պետք է իրականացվեն հետևյալ կերպ:

1. Փաստաթղթերի հավաքում: Հարկատուները պետք է հավաքեն բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը՝ հարկային ծախսերի վրա:
2. Հայտի լրացում: Ծառայությունն իրականացնելու համար անհրաժեշտ է լրացնել համապատասխան հայտը:
3. Հայտի ներկայացում: Նշված հայտը պետք է ներկայացվի ՀՀ ՊԵԿ-ին, որտեղ այն կհամալրվի անհրաժեշտ փաստաթղթերով:
4. Վերահսկողություն: Արդյունավետության համար հարկատուները կարող են հետևել իրենց հայտերի ընթացքին:

Ուղղորդումներ և լրացուցիչ տեղեկություններ

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը հաճախ կարող է բարդ լինել, սակայն ՀՀ ՊԵԿ-ը առաջարկում է օնլայն ծառայություններ, որոնք հեշտացնում են գործընթացը:

• Էլեկտրոնային ստորագրություն: Հարկատուները կարող են օգտագործել իրենց էլեկտրոնային ստորագրությունները հայտերը ներկայացնելու համար:
• Հեռախոսային աջակցություն: Հայտի ընթացքի վերաբերյալ տեղեկությունների ստացման համար հարկատուները կարող են զանգահարել պաշտոնական խորհրդատվությունների համար:

Ինչ անել մերժման կամ սխալի դեպքում

Հայտը մերժվելու դեպքում անհրաժեշտ է հետադարձ կապ հաստատել ՀՀ ՊԵԿ-ի հետ և պարզաբանել մերժման պատճառները:

• Հետազոտություն: Հարկատուները պետք է ուսումնասիրեն իրենց հայտի մերժման պատճառները:
• Բողոքարկում: Եթե հարկատուները կարծում են, որ իրենց իրավունքները խախտվել են, կարող են ներկայացնել բողոքարկման ընթացակարգ:

Քաղաքականության ուղղությունը և հարկային պարտավորությունների վերանայման գործընթացը

ՀՀ ՊԵԿ-ը մշտապես աշխատում է հարկային վարչարարության դաշտում անընդհատ բարեփոխումներ իրականացնել:

Այս փաստաթուղթը հանդիսանում է այդ մարտահրավերներին պատասխանելու միջոց՝ ապահովելով, որ ֆիզիկական անձինք, ովքեր չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները, կարող են վերականգնել իրենց իրավունքները:

Վճարման ժամկետները և կարգը

Դրանում ներկայացված են նաև վճարման ժամկետները, որոնք մեծապես ազդում են հարկատուների ֆինանսական իրավիճակի վրա:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացի առանձնահատկությունները

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 29.11.2023թ․ «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 901-Ա որոշումն իր մեջ ընդգրկում է ոչ միայն հարկային պարտավորությունների գանձման ընդհանուր ընթացակարգերը, այլ նաև հատուկ պայմաններ, որոնք կարող են ազդել պարտավորությունների կատարումի վրա։ Կառավարության որոշումներն, ինչպես այսը, ստեղծում են հնարավորություն հարկատուներին ներկայանալու հարկային պարտավորությունների կատարումը որոշակի ժամանակահատվածում, ինչը, սակայն, ենթադրում է նաև մի շարք իրավական և տեխնիկական քայլեր, որոնք հարկ է հետևել:

Առաջին հերթին, հարկատուները պետք է ունենան հնարավորությունները ներկայացնելու իրենց հարկային հաշվետվությունները, որոնք, թեև արդեն ուշացած են, կարող են վերականգնվել։ Սա կարող է ներառել տարբեր ձևաթղթերի, ինչպիսիք են՝ «Դիմում՝ հարկային պարտավորությունների կատարումը վերականգնելու համար» (Դիմում N1) ներկայացնելու անհրաժեշտություն:

Հավելյալ, հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացում կարևոր է հաշվի առնել նաև հարկային ծանուցումների տրամադրման սահմանները, որոնք ենթադրում են, որ պարտավորությունները պետք է կատարվեն որոշակի ժամկետներում, կամ հակառակ դեպքում կարող են կիրառվել վարչական պատիժներ:

Գումարային և վարչական պատասխանատվություն

Վարչական պատասխանատվությունը, որը կարող է առաջանալ հարկային պարտավորությունների չկատարումից, որոշվում է հիմնականում այն հիման վրա, թե ինչպիսի ծավալով և ժամկետներում են բացակայել պարտավորությունները։ ՀՀ ՊԵԿ-ի կողմից, հարկային պարտավորությունների գանձման դեպքում, կարող են կիրառվել վարչական տուգանքներ, որոնք հաճախ հաշվարկվում են անհատական շեմերի հիման վրա:

Չկատարվելիք հարկային պարտավորությունների համար սահմանված տուգանքները կարող են տարբեր լինել՝ կախված հիշատակված պարտավորությունների բնույթից, օրինակ՝ եկամտային հարկ, շահութահարկ կամ ԱԱՀ։ Հարկային մարմինների կողմից կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքում որոշվում են նաև «պարտադիր վճարներ», որոնք կարող են առաջանալ հարկադիր կատարողական գործընթացների արդյունքում:

Հարկային մարմինների կողմից կարող են կիրառվել նաև այնպիսի միջոցներ, ինչպես՝ հաշվեհամարների բլոկավորում կամ գույքի բռնագանձում, ինչը լրացուցիչ տնտեսական վնասներ կարող է պատճառել հարկատուներին:

Իրավունքներ և պարտականություններ հարկատուների համար

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացում հարկատուները ունեն մի շարք իրավունքներ, որոնք հարկ է պահպանել։ Դրանց մեջ են՝ հնարավորություն ունենալու ներկայացնել հակառակումներ, բողոքի դիմումներ կամ հարկային կառույցի հետ կապ հաստատելու հնարավորությունը՝ ընթացակարգի վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու համար:

Բացի այդ, պարտադիր է, որ հարկատուները իրենք տեղեկացված լինեն իրենց պարտականությունների մասին և ունենան լիարժեք տեղեկություններ այն մասին, թե ինչպիսի իրավաբանական միջոցներ կարող են կիրառել՝ իրենց շահերը պաշտպանելու համար:

Ավելի լայն առումով, հարկերի ու պարտավորությունների կատարման արդյունավետությունը կախված է ինչպես հարկատուների, այնպես էլ հարկային մարմինների աշխատանքից։ Այսպիսով, հարկատուների կողմից ճիշտ և ժամանակին ներկայացված հաշվետվությունները կարող են էականորեն նպաստել հարկային հաստատությունների աշխատունակության բարձրացմանը: