ՊԵԿ 874-Ա որոշումը ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների

Իրավաբանական վարչության որոշման հիմքերը

2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Պետական եկամուտների կոմիտեի իրավաբանական վարչության ղեկավար Արմեն Գնելի Մուսաելյանի կողմից ընդունված որոշումը, որը վերաբերում է ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների գանձմանը, նշանակալից է ոչ միայն հարկային վարչարարության, այլև քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից: Այս որոշումը հիմք է դառնում, որպեսզի պետությունը կարողանա կատարել հարկային պարտավորությունների գանձում, ինչը, ըստ օրենքի, անհրաժեշտ քայլ է տնտեսության կայունության և հաշվետվողականության ապահովման համար:

Որոշման ազդեցությունը ֆիզիկական անձանց վրա

Այս որոշումը ուղղված է բոլոր այն ֆիզիկական անձանց, ովքեր չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները: Այն կարող է ունենալ հետևյալ հետևանքները.

• Հարկային պարտավորությունների լրացում: Եթե անձը չի վճարել հարկերը, ապա նա պարտավոր է դրանք վճարել մինչև որոշման գործողության եզրափակիչ ժամկետը:
• Արդյունքների հետևանքներ: Ժամանակին հարկային պարտավորությունները չկատարելը կարող է հանգեցնել ավելի բարձր տուգանքների:
• Իրավունքներ: Անձը իրավունք ունի ներկայացնելու իր տեսանկյունը և փաստաթղթերը, որոնք կարող են հիմնավորել նրա կողմից հարկային պարտավորությունների չկատարելու պատճառները:

Ներածություն և ընթացակարգ

Այս որոշումը տեղի է ունեցել որոշակի հիմքերի և ընթացակարգերի համաձայն, որոնք նախատեսված են Հայաստանի Հանրապետության վարչական ընթացակարգերի օրենսգրքով: Կառավարության որոշումն ընդունվել է հանրային քննարկումների արդյունքում, որտեղ ներգրավված էին տնտեսագետներ, իրավաբաններ և հասարակական կազմակերպություններ:

Դիմումի/հայտի լրացման գործընթացը

Դիմումը լրացնելու համար անձը պետք է ներկայացնի հետևյալ տեղեկությունները.

1. Անձնական տվյալներ: Դիմողը պետք է նշի իր անունը, ազգանունը, ծննդյան ամսաթիվը, և անձնագրի տվյալները:
2. Հարկային պարտավորությունների թվարկում: Պետք է ներկայացվի բոլոր հարկային պարտավորությունները, որոնք չեն կատարվել:
3. Հիմնավորումներ: Եթե դիմողը ունի հիմնավորումներ, թե ինչու չեն կատարվել պարտավորությունները, դրանք պետք է ներկայացվեն:

Հայտը ներկայացնելու ընթացակարգը

Հայտը կարող է ներկայացվել երեք եղանակով՝ առցանց, ձեռքից ձեռք կամ փոստով:

• Առցանց: Անձը պետք է մտնի Պետական եկամուտների կոմիտեի պաշտոնական կայք և լրացնի էլեկտրոնային տարբերակը:
• Ձեռքից ձեռք: Դիմումատուն կարող է այցելել շրջապատի հարկային մարմին և անձամբ ներկայացնել փաստաթղթերը:
• Փոստով: Հայտը կարելի է ուղարկել գրանցված փոստով ` հարկային մարմինին:

Ժամկետները և սպասումները

Այս գործընթացը ունի իր ժամկետները, որոնք սահմանվում են համապատասխան օրենսդրությամբ.

1. Հայտը ներկայացնելու վերջնակետ: Դիմումը պետք է ներկայացվի մինչև 2024 թվականի մարտի 1-ը:
2. Ապահովագրության ժամկետ: Հարկային մարմինը պարտավոր է տրամադրել պատասխան 30 աշխատանքային օրվա ընթացքում:

Հատուկ դեպքեր և բացառություններ

Կան որոշ բացառություններ, որոնք վերաբերում են որոշակի խմբերին, ինչպիսիք են:

• Արտասահմանում բնակվող ՀՀ քաղաքացիները: Նրանք կարող են դիմել գրավոր ձևով, բայց պետք է ներկայացնեն իրենց հարկային պարտավորությունների ամբողջական տեղեկատվությունը:
• Մասնական աշխատանքային ունակություն ունեցողներ: Այս խմբի քաղաքացիները կարող են դիմել հարկային մարմին և խնդրել ներելու կամ երկարաձգելու համար:

Անձի իրավունքներն ու պարտականությունները

Դիմողը, որպես հարկային պարտավորություն ունեցող անձ, ունի իրավունքներ, որոնք պետք է պաշտպանված լինեն:

• Հարկային տեղեկության ստացում: Անձը իրավունք ունի պահանջելու իր հարկային տեղեկությունները և տեղեկատվություն հարկային մարմիններից:
• Վիճակագրական տեղեկություն: Անձը կարող է դիմել վիճակագրության ներկայացման համար, եթե այն անհրաժեշտ է:
• Դիմումի ստուգում: Անձը կարող է ստուգել իր դիմումը առցանց համակարգի միջոցով:

Որոշման ազդեցությունը տնտեսության վրա

Մասնավոր և պետական հատվածները պետք է համատեղ աշխատեն հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացում: Այս որոշումը կարող է նպաստել տնտեսության կայունությանը:

• Կայուն տնտեսություն: Հարկային պարտավորությունների լրացումը կարող է բերել պետական բյուջեի աճ:
• Համայնքային զարգացում: Ներդրումներն ու սոցիալական ծրագրերը կարող են ավելանալ, եթե բյուջեն ուժեղացվի:

Գործողությունների հաջորդականությունը

Այս որոշման ընդունումից հետո, քաղաքացիները պետք է:

1. Լրացնեն համապատասխան հայտը:
2. Ներկայացնեն բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը:
3. Ներկայացնեն հարցեր կամ անհանգստություններ հարկային մարմիններին:

Հարկային պարտավորությունների վարչական հսկողություն

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից ընդունված 874-Ա որոշումը վերաբերում է ֆիզիկական անձանց կողմից հարկային պարտավորությունների կատարելու պարտականությունների մշակումին և վերահսկողությանը: Այս որոշմամբ նախատեսվում է վարչական միջոցներ, որոնք կիրառվում են այն դեպքերում, երբ ֆիզիկական անձը չի կատարել իր հարկային պարտականությունները: Այսպիսով, հարկային վարչությունը հնարավորություն ունի իրականացնել միջոցառումներ՝ պարտավորությունների կատարումը ապահովելու համար:

Նաեւ, հարկային պարտավորությունների վարչական հսկողության շրջանակներում, կարևոր է նկատել, որ ՀՀ ՊԵԿ-ը կարող է կիրառել բռնագրավման միջոցներ, որոնք պարունակում են` ակտիվների և եկամուտների բռնագանձում, ինչպես նաև ժամանակավոր արգելանքներ` երթուղային՝ պայմանավորված հարկային պարտականությունների չկատարումով:

Այս գործընթացի իրականացման համար հարկավոր է ներկայացնել համապատասխան փաստաթղթերը և ապացույցները, որոնք ցույց են տալիս հարկային պարտավորությունների չկատարման հանգամանքները: Հարկային մարմինը պարտավոր է մանրամասնորեն պարզաբանել այն հանգամանքները, որոնք պատճառ են հանդիսացել հարկային պարտավորությունների չկատարումը:

Ֆիզիկական անձի իրավունքները և պարտականությունները

Ֆիզիկական անձի իրավունքներն ու պարտականությունները հարկային համակարգում շատ կարևոր են: 874-Ա որոշմամբ սահմանվում են այն պայմանները, որոնցում ֆիզիկական անձը կարող է պաշտպանել իր իրավունքները, երբ հարկային մարմինը նախաձեռնում է հարկային պարտավորությունների գանձում: Ֆիզիկական անձը ունի իրավունք ներկայացնելու իր փաստարկները, ապացույցները և դիմելու վարչական դատարան:

Հարկային մարմնի կողմից իրականացվող բոլոր միջոցները պետք է լինեն արդարացի և հիմնավորված, իսկ ֆիզիկական անձը պետք է ճանաչի իր իրավունքները և պարտականությունները: Այսպիսով, անհրաժեշտ է, որպեսզի քաղաքացիները ծանոթանան իրենց պարտկանությունների հետ կապված իրավական նորմերին, որպեսզի կարողանան առկա իրադարձություններին համապատասխանող լուծումներ գտնել:

Իրավական ընթացակարգերում, ֆիզիկական անձու իրավունքները ներառում են հարկային մարմնի որոշումների դեմ բողոքարկելու հնարավորությունը: Այսինքն, եթե ֆիզիկական անձը կարծում է, որ հարկային մարմնի կողմից կայացված որոշումը հրամայական է, ապա նա կարող է դիմել վերաքննիչ մարմին՝ ներկայացնելով իր փաստարկները:

Միջոցառումներ պարտավորությունների գանձման գործընթացում

ՀՀ ՊԵԿ-ն իրականացնում է մի շարք միջոցառումներ, որոնք նպատակ ունեն ապահովել հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացը: Մեջբերված 874-Ա որոշման համաձայն, հարկային մարմինը պարտավոր է իրականացնել հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը մասնագիտական և օրենքի պահանջներին համապատասխան:

Միջոցառումները ներառում են, սակայն չեն սահմանափակվում` հարկային պարտավորությունների հաշվարկ, լրացուցիչ տեղեկությունների հավաքում, ֆիզիկական անձի նամակագրություն խնդրագրերով, ինչպես նաև իրավաբանական արտահայտություններ: Թերևս ամենակարևորը, հարկային մարմինը պետք է ապահովի, որ բոլոր գործողությունները կատարվեն ժամանակին և օրենքի սահմաններում:

Ավելին, հարկային մարմինը նաև կարող է տրամադրել խորհրդատվություն ֆիզիկական անձանց, որպեսզի նրանց համար պարզեցվեն հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացները: