ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության նոր որոշումը 2023թ.

Կառավարության որոշման պատմություն. Կոնտեքստ և նշանակություն

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 19.05.2023թ․ որոշումը «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» հանդիսանում է կարևոր իրավական փաստաթուղթ, որը նպատակ ունի կարգավորել հարկային պարտավորությունների կատարումը ֆիզիկական անձանց կողմից:

Այս որոշումն ընդունվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից, որը ընդգրկում է հարկային իրավունքի ոլորտում իրավական կարգավորումները: Ակնկալվում է, որ այս որոշումը կնպաստի հարկային պարտավորությունների կատարմանը և հարկային դաշտում ավելի մեծ թ transparency:

Հասարակության նպատակային խմբեր. Ովքե՞ր պետք է լրացնեն այս ձևաթուղթը

Այս ձևաթուղթն առաջիկայում պետք է լրացնեն այն ֆիզիկական անձինք, որոնք ունեն չկատարված հարկային պարտավորություններ: Հիմնական խնդիրը ուղղված է նրանց, ովքեր խախտել են իրենց հարկային պարտավորությունները, և նրանց համար նախատեսվում են համապատասխան պատժամիջոցներ:

• Նվազագույն հարկային պարտավորություն: Ֆիզիկական անձինք, որոնք ունեն նվազագույն հարկային պարտավորություն, պետք է լրացնեն ձևաթուղթը:
• Նախկինում մի քանի անգամ հարկային պարտավորությունները չկատարած անձինք: Այս խմբի անձինք կարող են ենթարկվել ավելի խիստ պատժամիջոցների:
• Հարկային իրավունքների պաշտպանիչ կազմակերպությունների աջակցություն: Այս կազմակերպությունները կարող են օգնել ձևաթուղթը լրացնելու և ներկայացնելու ընթացքում:

Դեպոզիտային ալիքներ. Ինչպե՞ս ներկայացնել ձևաթուղթը

Այս որոշման շրջանակում ձևաթուղթը կարող է ներկայացվել մի քանի ուղիներով:

1. Էլեկտրոնային ձևով: Ֆիզիկական անձինք կարող են օգտագործել իրենց անհատական հաշիվները ՀՀ ՊԵԿ առցանց ծառայությունների միջոցով:
2. Փաստաթղթային ձևով: Կարգավորական պայմանների հիման վրա, ձևաթուղթը կարելի է ներկայացնել համապատասխան վարչությանը անձամբ:
3. Բջջային հավելվածների միջոցով: Որոշ հնարավորություններ հասանելի են նաև բջջային հեռախոսներով:

Էլեկտրոնային ներկայացման դեպքում` անհրաժեշտ է ունենալ էլեկտրոնային ստորագրություն, որը կնպաստի պրոցեսի արագացմանը:

Շրջանառության ամբողջական ընթացքը. Նոր ձևաթղթի ընթացակարգը

Այս ձևաթղթի վերաբերյալ գործընթացը սկսվում է այն պահից, երբ ֆիզիկական անձը տեղեկանում է իր չկատարված հարկային պարտավորությունների մասին:

1. Տեղեկացման շրջան: ՊԵԿ-ն էլեկտրոնային կամ գրավոր սերտিফիկատներով տեղեկացնում է հարկ վճարողի պարտավորությունների մասին:
2. Ֆորմալության լրացում: Ֆիզիկական անձը լրացնում է համապատասխան ձևաթուղթը, նշելով բոլոր անհրաժեշտ տեղեկությունները:
3. Ներկայացում: Հավաքված փաստաթղթերը ներկայացվում են հարկային մարմնին:
4. Ապրելակերպի ստուգում: ՊԵԿ-ն ստուգում է ձևաթղթի լրացումը և որոշում կայացնում:
5. Ամփոփել: Հարկային մարմինը տրամադրում է համապատասխան արձանագրություն:

Ֆորմաների մանրամասները. Որոնք են կարևոր կետերը

Այս ձևաթղթի լրացման ընթացքում կարևոր է հաշվի առնել որոշակի կետեր, որոնք կարող են ազդել վերջնական որոշման վրա:

• Անուն և ազգանուն: Հարկ է նշել անձի լրիվ անունը, ինչպես նշված է անձնագրում:
• Հարկային նույնականացուցի համարը (TIN): Անհրաժեշտ է նշել տվյալ անձի հարկային նույնականացուցիչը:
• Պարտավորությունների մանրամասներ: Խիստ կարևոր է նշել բոլոր չկատարված պարտավորությունները, ինչպես նաև դրանց գումարները:

Միշտ օգտակար է ստուգել լրացված տվյալները, որպեսզի բացառվեն ցանկացած սխալներ:

Որոնք են հնարավոր սխալները, և ինչպես կարող են նրանք ազդել

Ֆորման լրացնելիս կարող են առաջանալ մի շարք սխալներ, որոնք կարող են բացասաբար ազդել գործընթացի վրա:

• Սխալ տեղեկություններ: Եթե սխալ տեղեկություններ կներկայացվեն, դա կարող է հանգեցնել գործընթացի երկարաձգման:
• Փաստաթղթերի բացակայություն: Եթե անհրաժեշտ փաստաթղթեր չկան, ֆորման կարող է չընդունվել:

Այդուհանդերձ, եթե մերժում ստացվեց, ֆիզիկական անձը իրավունք ունի դիմելու վերանայման:

Եթե դիմումը մերժվի. Ի՞նչ անել հաջորդ քայլում

Եթե դիմումն ընդունված չլինի, անհրաժեշտ է հասկանալ մերժման պատճառները:

1. Հայտարարել մերժման պատճառները: ՊԵԿ-ն պարտավոր է ներկայացնել մերժման պատճառները:
2. Հակառակության բառապաշարների պատրաստում: Ֆիզիկական անձը կարող է պատրաստել հակառակության բառապաշարներ:
3. Դիմել վերանայման: Եթե անհրաժեշտություն կա, դիմում կարող է ներկայացվել վերանայման համար:

Ֆորմայի նշանակությունը լայն գործընթացում

Այս որոշումը բացառիկ դեր է խաղում հսկողության համակարգում, որը ուղղված է հարկային պարտավորությունների արդյունավետ գանձմանը:

ՊԵԿ-ն ստեղծում է ապակողմնորոշող մեխանիզմներ, որոնք նպաստում են հարկային պարտավորությունների կատարմանը, այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք կարող են նաև համալրել ձևաթղթի դրական ազդեցությունը:

Այդպիսով, այս գործընթացը ակնկալում է բարձրացնել քաղաքացիների գիտակցությունը հարկային պարտավորությունների նկատմամբ:

Հարկային վերանայում և ընթացակարգերի փոփոխություններ

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից անցկացվող այս որոշման հիմքում ընկած են հարկային քաղաքականության փոփոխությունները, որոնք նպատակ ունեն բարելավել հարկային համակարգը:

Բացի այդ, այս գործընթացը նույնպես ծրագրային և տեխնոլոգիական բարեփոխումների հետևանք է, որը կարող է ուղված լինել հարկերի գանձման համակարգերի արդիականացմանը:

Այնուամենայնիվ, տարբեր լրացուցիչ օրենքներ և կարգավորումներ կարող են փոփոխվել կամ կատարելագործվել, որպեսզի կապահովեն ավելի արդյունավետ և արդար հարկային միջավայր:

Հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգերը

Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու գործընթացը սկսվում է հարկային մարմնի կողմից համապատասխան որոշման կայացումով: 2023 թվականի մայիսի 19-ին, ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետ Կարեն Արամի Տոնոյանի կողմից ընդունված որոշումը, հիմք է հանդիսանում այդ պարտավորությունների կատարումի պահանջման համար: Որոշման շրջանակներում նշված են այն ընթացակարգերը, որոնց միջոցով պետք է իրականացվի հարկային պարտավորությունների գանձումը, այդ թվում՝ հարկային պարտավորությունների հաշվարկային մեթոդները, վարչական օրվա շրջանակները և միջնորդական մարմինների դերը:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը ներառում է մի շարք քայլեր, որոնք պետք է իրականացվեն ըստ ՀՀ վարչական իրավակարգի: Նախ, հարկային մարմինը գրավոր հաղորդագրություն է ուղարկում պարտավորության կրողը, որտեղ նշվում են չկատարված պարտավորությունները, ինչպես նաև ժամանակահատվածը, որի ընթացքում պարտավորությունները պետք է կատարվեն: Ընդհանուր առմամբ, պարտավորության կրողը ունի 30 աշխատանքային օր, որպեսզի կատարի իր պարտավորությունները, նախքան հարկային մարմնի հետագա գործողությունները:

Վիճակագրություն և փորձի վերլուծություն

Վերջին տարիներին Հայաստանում հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը հայտնվել է ակտիվ քննարկումների կենտրոնում, ինչին նպաստել են վերջին օրենսդրական փոփոխությունները: ՀՀ ՊԵԿ ներկայացրած վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2022 թվականին ֆիզիկական անձանց կողմից հարկային պարտավորությունների չկատարման դեպքերը աճել են 15%-ով, ինչը պահանջում է նոր լուծումներ և փոփոխություններ ընթացակարգերում:

Ըստ փորձագետների, հարկային պարտավորությունների կատարումը պահանջում է ոչ միայն իրավական, այլ նաև սոցիալական ու տնտեսական մոտեցումներ: Արդյունավետ վարչարարության համար կարևոր է ուսումնասիրել հարկային քաղաքականության ազդեցությունը քաղաքացիների սոցիալական վիճակի վրա: Այնուամենայնիվ, պարտավորությունների չկատարման պատճառները հաճախ կապված են ֆինանսական դժվարությունների հետ, ինչը ենթադրում է, որ հարկային մարմինները պետք է ապահովեն նաև անհրաժեշտ աջակցություն պարտավորություն կրողներին:

Իրավական միջոցառումներ և քաղաքացիների իրավունքները

ՀՀ վարչական օրենսդրության համաձայն, հարկային մարմինները պարտավոր են պահպանել քաղաքացիների իրավունքները հարկային պարտավորություններ կատարելու գործընթացում: Մասնավորապես, քաղաքացիներին իրավունք է տրվում բողոքարկել հարկային մարմինների որոշումները, այն է՝ ներկայացնել դիմումներ և պահանջներ՝ իրենց իրավունքների պաշտպանությամբ:

Առաջարկվում է, որ քաղաքացիները, ում հարկային պարտավորությունները չկան, ապահովեն նվազագույն ֆինանսական անհրաժեշտությունները՝ ուժեղացնելով կապը հարկային ոլորտի համապատասխան մարմինների հետ: Այս գործընթացում կարևոր է նաև փաստաթղթային վկայությունների հավաքումը, քանի որ դրանք կարող են ծառայել ապացույցներ բողոքարկման գործընթացում:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացի վերջնական նպատակը հարկային հարաբերությունները կարգավորելն է, ինչի արդյունքում ապահովվում է պետության եկամուտների բարձրացումը և սոցիալական արդարությունը: Այդ նպատակով անհրաժեշտ է, որ ՀՀ ՊԵԿ-ը մշտապես կատարելագործի իր աշխատանքը՝ քաղաքացիների շահերը պաշտպանելու և հարկային պարտավորությունները կատարման գործընթացը առավել հասանելի դարձնելու համար: