ՀՀ ՊԵԿ N2765-Ա որոշումը՝ հարկային պարտավորությունների գանձման

Վերահսկողություն և հարկային պարտավորությունների մարման գործընթացը

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացրած «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» թիվ 2765-Ա որոշումը կարևոր դեր է խաղում հարկային համակարգում: Այն ենթադրում է, որ ֆիզիկական անձինք, ովքեր չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները, երեք հիմնական փուլով պետք է դիմեն՝ սկսած նախազգուշացումից մինչև հարկային պարտավորությունների կատարումը:

Պայմաններ և պահանջներ

Այս գործընթացում մասնակցելու համար հարկադիր գործառույթներ են նախատեսվում, որոնք կարևոր են որոշման շրջանակներում:

• Մասնակցություն - Ովքեր են պահանջվում այս գործընթացին՝ հարկատուները, ովքեր չգործադրել են վճարումներին:
• Անձի պարտավորությունները - Հարկային պարտավորությունների չկատարումը ենթադրում է պատասխանատվություն, դրանով իսկ անձը կարող է ենթարկվել հարկային վարկի:

Փոփոխություններ և նորմատիվ հիմունքներ

Նաև կարևոր է հասկանալ, թե ինչպես է այս որոշումը նստել օրենքի հիմքերի վրա: ՀՀ վարչական գործընթացի օրենսգիրք (HO-139-N) 2025 թվականի փոփոխություններով փաստացի հիմք է հանդիսանում այս կարգի համար:

Հիմնական վեց գործողություններ

Կառավարության որոշումը հաշվի է առնում ֆիզիկական անձի իրավունքները և պարտավորությունները: Այն գործարկվում է հետևյալ վեց հիմնական գործողություններով:

1. Հարկային պարտավորությունների կուտակում
2. Նախազգուշացման տրամադրում
3. Թղթադրման գործընթացի իրականացում
4. Հարկային պարտավորությունների կատարում
5. Վճարման արձանագրությունների տրամադրում
6. Հարկային պարտավորությունների վրա վերահսկողություն

Առաջատարների բաժինները և ընթացակարգերը

Որպես հարկային պարտավորությունների մարման գործընթացի մաս, նախարարությունները և վարչություններն ունեն իրենց դերակատարությունը:

Հանձնարարականների տեղադրման մեթոդներ

Դիմելու համար կան մի քանի տարբերակ, որոնք կախված են անձի ընտրված ձևաչափից:

• Առցանց դիմում - Առավելագույն արդյունավետություն և արագություն:
• Պարբերական լրացում - Ապահովում է միջանկյալ վերահսկողություն:
• Անձնական ներկայացում - Կառավարության հանդիսավոր մոտեցման հնարավորություն:

Արձանագրությունների ստացումը

Հարկային պարտավորությունների մարման գործընթացներում, արձանագրությունների ստացումը կարող է տեղի ունենալ մի քանի տարբերակներով:

1. Բաց ռեժիմով՝ մեկ ամսվա ընթացքում:
2. Էլեկտրոնային համակարգով՝ 5-7 աշխատանքային օր:
3. Անձնական այցով՝ մի շարք փաստաթղթերով:

Պատասխանատվությունների իրականացման հերթականությունը

Եթե անձը չի կատարում իր հարկային պարտավորությունները, ապա նա ենթակա է հետևյալ քայլերին:

1. Ուշադրություն և նախազգուշացում:
2. Հարկային պարտավորությունների բարձրացում:
3. Հարկային մեղադրանքների ներկայացում:

Արդյունքները և հետագա գործողությունները

Եթե անձը չի կատարում իր պարտավորությունները, ապա հարկային մարմինները կարող են իրականացնել հետաքրքրվող գործողություններ:

• Ծառայությունների սահմանափակում:
• Տեղեկատվական միջոցներ կանոնակարգելու հնարավորություն:
• Պատասխանատվության ավելացում:

Գործընկերների հետ աշխատանքը

Պարտավորությունների կատարումը տեղի է ունենում համագործակցության միջոցով, որտեղ կարող են ընդգրկվել նաև իրավաբանական ընկերություններ:

• Իրավաբանական խորհրդատվություն:
• Հարկային լիցենզիաների ստացում:
• Դատական գործընթացների կազմակերպում:

Հետաքրքիր փաստեր և կիրառելի օրինակներ

Այս որոշումն ունի իր պատմական նշանակությունը Հայաստանի Հանրապետությունում:

• Տեղին է նշել, որ այդ որոշումը առաջին անգամ ներկայացվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 17-ին:
• Դրանից հետո, բոլորը, ովքեր չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները, ենթադրվում են պատասխանատվության:

Փորձագիտական կարծիքներ

Շատ փորձագետներ认为, որ այս որոշումը կկատարի որոշիչ դեր հարկային համակարգի բարելավման գործընթացում:

Արժեքավոր է նաև նշել, որ ՀՀ ՊԵԿ համակարգը շարունակաբար մշակում է նոր մեթոդներ հարկային պարտավորությունների իրականացման համար:

Թվային համակարգերի ներգրավման ազդեցությունը հարկային պարտավորությունների կատարման վրա

Թվային տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը և դրանք հարկային վարչարարությունում կիրառելը մեծապես փոխել են հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացը: ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 17.10.2022թ. որոշումը, որը վերաբերում է ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունների գանձմանը, նաև ընդգծում է թվային համակարգերի արդյունավետությունը այս ոլորտում:

Մասնավորապես, թվային տարբերակների օգտագործումը, ինչպիսիք են էլեկտրոնային ստորագրությունները և ID քարտերը, թույլ են տալիս արագ և արդյունավետ կերպով իրականացնել հարկային վարչարարություն: Այս համակարգերը հնարավորություն են տալիս քաղաքացիներին առանց հերթեր կանգնելու և ժամանակի վատնումների, իրականացնել հարկային հայտարարագրերի ներկայացումը, ստանալ տեղեկություններ իրենց պարտավորությունների մասին և վճարումներ կատարել:

Հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում թվային համակարգերի ներդրումը ոչ միայն նպաստում է վարչական արդյունավետության բարձրացմանը, այլ նաև նվազեցնում է կոռուպցիայի ռիսկերը: Հանրային ծառայությունների տրամադրումը թվային ձևաչափում ավելացնում է վերահսկողության մակարդակը և ապահովում է հանդիպումների ու անձնական հանդիպումների անհրաժեշտության նվազեցումը:

Ազգային և միջազգային օրենքների համադրություն՝ հարկային պարտավորությունների կատարման առումով

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից ընդունված որոշումները և քաղաքականությունները պետք է համապատասխանեն ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային օրենքներին: Աշոտ Խլոպուզյանի կողմից կայացված 17.10.2022թ. որոշումը ներկայացնում է հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը, որը պետք է համապատասխանի «Հարկային օրենսդրության մասին» ՀՀ օրենքին, ինչպես նաև միջազգային հարկային բարեփոխումների և սկզբունքների:

Ազգային իրավակարգավորումները հաճախ կախված են միջազգային պարտավորությունների իրականացումից, հատուկ ուշադրություն դարձնելով հարկային համաձայնագրերին և գործընկեր երկրներում հարկային վարչարարության լավագույն փորձերին: Շատ երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետությունը, փորձում են մշակել համնակի հարկային քաղաքականություն և համագործակցել միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ հարկային համակարգերի բարելավման նպատակով:

Այս համատեքստում հարկային պարտավորությունների գանձման հարցում միջազգային չափանիշների պահպանման կարևորությունը չի կարելի նվազեցնել: ՀՀ հարկային մարմինների աշխատանքը պետք է համապատասխանեցվի OECD-ի հարկային չափանիշներին, որոնք նպատակ ունեն ապահովել հարկային մատակարարման արդար ու արդյունավետ համակարգեր:

Հարկային պարտավորությունների կատարման քննությունն ու վերաքննության գործընթացը

Հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում կարևոր է նաև լրացուցիչ մեխանիզմների առկայությունը, որոնք թույլ են տալիս անձանց ներկայացնել իրենց բողոքները, եթե նրանք կարծում են, որ իրենց պարտավորությունները սխալ են գնահատվել կամ գերագնահատվել: ՀՀ ՊԵԿ-ը լիազորված է իրականացնել հարկային պարտավորությունների վերաքննության գործընթաց, որը նախատեսված է օրենքով:

Այդպիսով, 17.10.2022թ. առաջարկված կարգը նշում է, որ յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ կարող է պահանջել հարկային պարտավորությունների վերաքննություն, եթե կարծում է, որ դրա նկատմամբ կիրառված որոշումները չեն համապատասխանում իրականությանը: Վերաքննության գործընթացը պետք է իրականացվի օրենքով սահմանված ժամկետներում, որպեսզի պահպանվի քաղաքացիների իրավունքները:

Փորձընթացը ներառում է նաև վկայություն ներկայացնելու հնարավորություն, որը հնարավորություն է տալիս անձանց փաստարկել իրենց դիրքորոշումները: ՀՀ ՊԵԿ-ը, որպես հարկային մարմին, պարտավոր է ապահովել, որ վերաքննության գործընթացը լինի արդար և թափանցիկ: