Երևանյան հարկային պարտավորությունների սանձման գործընթացը
Հարկային պարտավորությունները կատարելու գործընթացը յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձի համար կարևոր է՝ հատկապես այն դեպքում, երբ նրանք չեն կատարվել։ 2024 թվականի մայիսի 3-ին ընդունված ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կայացված 445-Ա որոշումը վերաբերում է այն ֆիզիկական անձանց, ովքեր չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները։ Այս որոշման նպատակն է ապահովել հարկերի մուծման գործընթացների խթանումը և հարկային իրավունքների պաշտպանությունը:
Ովքեր են պարտավորությունները կատարելու գործընթացում
Այս որոշումն ունի մի շարք կարևոր ընդգրկումներ, որոնք վերաբերում են տարբեր անձանց:
- Ֆիզիկական անձինք՝ ովքեր ունեն հարկային պարտավորություններ, բայց չեն կատարել դրանք։
- Կազմակերպություններ՝ որոնք չեն ներկայացրել հարկային հաշվետվություններ կամ չեն կատարել վճարումներ։
- Օտարերկրացիներ՝ ովքեր ունեն հարկային պարտավորություններ Հայաստանում։
Հարկային պարտավորությունների չկատարման դեպքերը կարող են տարբեր պատճառաբանություններ ունենալ, ներառյալ ֆինանսական դժվարությունները, տեղեկությունների բացակայությունը կամ պարզապես անտարբերությունը:
Որոշման ընթացակարգ և միջոցներ
Հարկային պարտավորությունների կատարումը նախատեսում է մի շարք քայլեր՝ սկսած պարտավորությունը կնքելուց մինչև դրա կատարումը:
Պայմանագրային ընթացակարգ
- Հարկային հաշվետվությունների ներկայացում՝ հարկային պարտավորությունների կատարումը պետք է սկսվի հարկային հաշվետվությունների ներկայացմամբ, որտեղ նշվում են բոլոր ակնկալվող պարտավորությունները:
- Անհրաժեշտ փաստաթղթերի հավաքագրում՝ հարկային հանձնարարությունների հիմքով պետք է հավաքագրվեն անհրաժեշտ փաստաթղթեր որոնք կհավաստեն պարտավորությունների կատարումը:
- Վճարումների կատարում՝ կազմակերպությունները և ֆիզիկական անձինք պետք է իրականացնում են վճարումները կարճ ժամկետային կարգով:
Այս գործընթացում գլխավոր ուշադրությունը պետք է դարձնել ժամկետներին և կարգի պահպանմանը:
Հարկային պարտավորությունների չկատարումն ու հետևանքները
Հարկային պարտավորությունների չկատարումը կարող է բերել տարբեր հետևանքների:
- Հարկային տուգանքներ՝ յուրաքանչյուր բաց թողնված վճարման դեպքում կարող են նշանակվել տուգանքներ։
- Տեղեկատվական բեռներ՝ հարկային ծառայություններ կարող են ավելացնել վարչական բեռներ և պահանջներ:
- Հարկային պարտավորությունների կատարում՝ ցանկալի է, որ տնկանիշները իրենց պարտավորությունները կատարած լինեն, որպեսզի չառաջանան բարդություններ:
Ինչպես լրացնել 445-Ա որոշման ձևը
Այս օրենքի հիման վրա լրացված ձևը պետք է մեխանիկորեն լրացվի։ Հիմնական քայլերը հետևյալն են:
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ֆորմի լրացման ընթացքում պետք է նշել հետևյալ տեղեկությունները՝
- Անուն և ազգանուն՝ լրացնելիս պետք է ճիշտ նշվեն ամբողջական անունն ու ազգանունը:
- ՀԱՄ՝ հարկ վճարողի համարը (ՏԻՆ) պետք է արձանագրվի, որպեսզի հարկային մարմինները կարողանան պատշաճ կերպով վերահսկել:
- Հաճախականությունը՝ հարկային պարտավորությունների վերաբերյալ հաշվետվության հաճախականությունը պետք է նաև նշվի:
Հարկային վարչության հետ համագործակցություն
Հարկային վարչությունը պարտավոր է հետևել բոլոր ներկայացված փաստաթղթերին և դրանց քրոնոլոգիական ընթացակարգին:
Վարչական ընթացակարգի համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը
Ներկայացման համար անհրաժեշտ են հետեւյալ փաստաթղթերը:
- Հարկային հաշվետվության ֆորմաները:
- Ֆիզիկական անձի անձնագիր կամ այլ նույնականացնող փաստաթուղթ:
- Հարկային պարտավորությունների մասին տեղեկություններ:
Վարչական մարմինների միջամտությունը
Հարկային պարտավորությունների չկատարումն ենթադրում է վարչական մարմինների միջամտություն:
Միջքաղաքային համագործակցություն
ՀՀ ՊԵԿ-ը կարող է համագործակցել այլ պետական մարմինների հետ՝ տեղեկություններ ստանալու և ստուգելու համար:
Ավելորդ և բարդ իրավիճակներ
Որոշ դեպքերում կարող են առաջանալ բարդ իրավիճակներ, որոնք պահանջում են մասնագետի միջամտություն:
Կոմպլեքս դեպքեր
Այդպիսի դեպքերը կարող են ներառել մինչև 18 տարեկան անձանց կամ օտարերկրացիներին, ովքեր ունեն հարկային պարտավորություններ:
- Միջազգային հարկային պայմաններ՝ օտարերկրյա քաղաքացիները պետք է համոզվեն, որ հարգում են նաև իրենց երկրում գործող հարկային կանոնները:
- Թողունակություն՝ անձինք, ովքեր նշում են, որ չունեն միջոցներ՝ հարկերի մուծման համար, կանգնում են հատուկ վիճակում:
Առաջարկվող լուծումներ
Այսպիսով, հարկային պարտավորությունների չկատարման հարցը պետք է լուծվի համակարգված և պրոֆեսիոնալ մոտեցմամբ:
Քայլեր հարցը լուծելու համար
- Կապ հաստատել հարկային վարչության հետ և պարզել բոլոր անհրաժեշտ գործընթացները:
- Փաստաթղթերն արագ ներկայացնել՝ ապացուցելով, որ հարկերը վճարվելու են:
- Հետևել ընթացքին՝ հնարավորինս մատչելի և պարզ:
Ցանկալի է, որպեսզի յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձը, ով մասնակից է հարկային պարտավորությունների կատարումներին, լուրջ վերաբերվի այս գործընթացին և մշտապես հետևի իրեն անհայտ մնացած պարտավորություններին:
Սահմանված արդիականության և կիրառման շրջանակը
ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից կայացրած 03.05.2024 «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 445-Ա որոշումը կարևոր իրավական փաստաթուղթ է, որը նախատեսում է հարկային պարտավորությունների կատարումը պահանջող ընթացակարգեր: Դրա նպատակն է ապահովել հարկային համակարգի արդիականությունը և արդյունավետությունը, կանխել հարկերի անտեղի չկատարման դեպքերն ու մեղմացնել այն մոդելները, որոնք կարող են խզել պետական բյուջեի կայունությունը:
Այս որոշումը կիրառելի է հատուկ դեպքերի համար, որտեղ ֆիզիկական անձը չի կատարել իր հարկային պարտավորությունները: Այն կարող է կիրառվել, երբ հարկ վճարողների կողմից 2024 թվականի հունիսին Կառավարության որոշումը հրապարակելուց հետո առկա՞ են բացակայող պարտավորություններ, ինչպիսիք են եկամտային հարկը, ավելացված արժեքի հարկը կամ այլ հարկեր: Կառավարությունը նաև ուղղորդում է հարկային մարմիններին, որպեսզի նրանք օգտագործեն էլեկտրոնային ստորագրությունը և անձնական հաշվեհամարը՝ փաստաթղթերը ներկայացնելու և հաստատելու համար:
Հարկային պարտավորությունների չկատարման հետևանքները
Հարկային պարտավորությունների չկատացումը կարող է հանգեցնել մի շարք հետևանքների, որոնք ազդում են ոչ միայն ֆիզիկական անձի ֆինանսական վիճակի, այլև նրա իրավական կարգավիճակի վրա: Նման դեպքերում, հարկային մարմինները կարող են կիրառել վարչական պատասխանատվություն, ներառյալ՝ տուգանքներ և վճարումներ: Եթե կարգապահական միջոցառումները չեն հանգեցնում հարկային պարտավորությունների կատարմանն, ապա պետությունը կարող է անցնել դատական գործընթացներին:
Մասնավորապես, որոշման համաձայն, եթե ֆիզիկական անձը չի կատարում իր պարտավորությունները, ապա հարուցվում է իրավական գործ, որտեղ մասնակից կողմը կարող է համարվել ընտանիքի նիստի կամ սոցիալական ծառայությունների հաշվեկշռում: Դրանից մինուսներ են առաջանում, որոնք ազդում են նաև անձի արժեհամակարգի վրա՝ վերացնելով նրա ֆինանսական աջակցությունը կառավարական ծրագրերի միջոցով:
Հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգեր
Փաստաթղթերի ներկայացման և հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգերը մանրամասն սահմանված են որոշման շրջանակներում: Ըստ այդմ, հարկ վճարողները պարտավոր են ներկայացնել իրենց ֆինանսական հաշվետվությունները և անհրաժեշտ փաստաթղթերը՝ ծանոթանալով կարգապահական պահանջներին: Սա ներառում է նաև հարկային հաշվետվությունների ժամանակին ներկայացումը, որոնք պետք է իրականացվեն առցանց համակարգերի միջոցով:
Օրինակ, ըստ ՀՀ ՊԵԿ-ի նախորդ որոշումների, հարկ վճարողները պետք է իրենց հաշվետվությունները ուղարկեն «Դիմումի էլեկտրոնային ձևակերպման» միջոցով՝ նշելով համապատասխան տվյալները, ինչպիսիք են ՀՎՀՀ, հարկային պարտավորությունների չափը և վճարման ժամկետները: Հարկային մարմինները պարտավոր են պատասխանել այս դիմումներին սահմանված ժամկետներում, առաջարկելով նաև իրավական օգնություն կամ ընթացակարգային պարզաբանումներ: