Նորարարական մոտեցում հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում
ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 25.08.2023թ. «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 642-Ա որոշումը ներկայացնում է մի նորարարական մոտեցում հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում: Այդ փաստաթուղթը, որը հրապարակվել է 28․09․2023թ․, նպատակ ունի խթանել հարկային կարգապահությունը, ինչպես նաև ապահովել հարկային պարտավորությունների սահմանում և կատարման գործընթացը:
Հարկային պարտավորությունների կատարման իրավական հիմքերը
Այս որոշման հիմքում ընկած են ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումները և ՀՀ հարկային օրենսդրությունը, որոնք նախատեսում են հարկերի և տուրքերի սահմանումը, գանձումը և վերահսկումը: Այսօրինակ որոշումները ընդունվում են հարկային պարտավորությունների կատարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով:
- ՀՀ հարկային օրենսգիրք՝ համաձայն որի հարկային պարտավորությունները պարտադիր են բոլոր ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար:
- ՀՀ վարչական գործընթացների օրենսգիրք, որը կարգավորում է վարչական գործողությունները և որոշումների ընդունման կարգը:
Գործողությունների հաջորդականությունը դուրս բերելու համար
Դիտարկելով այս որոշումը, հարկային պարտավորությունների վերլուծությունը ենթադրում է մի շարք հաջորդական քայլեր, որոնց միջոցով կարելի է կատարել հետևյալ գործողությունները:
- Հարկային պարտավորության հաստատում:
- Հարկային պարտավորության կատարման ժամկետների հստակեցում:
- Հարկային պարտավորության կատարման գործընթացի կառավարում:
Ինչպես լրացնել ու ներկայացնել փաստաթուղթը
Այս որոշման շրջանակներում ֆիզիկական անձինք պետք է լրացնեն և ներկայացնեն համապատասխան ձևը՝ գործընթացի ողջ հստակությամբ: Ծրագիրն առաջարկում է էլեկտրոնային համակարգի կիրառման հնարավորություն, որն ապահովում է գործընթացի թափանցիկությունը:
Լրացման քայլերը
- Միանալ էլեկտրոնային պետական ծառայություններին՝ օգտագործելով նույնականացման քարտ:
- Ընտրել հարկային պարտավորությունների կատարման ձևը:
- Մուտքագրել պահանջվող տեղեկությունները՝ կենտրոնանալով ճիշտ և համալիր լրացման վրա:
Ավարտելուց հետո, անհրաժեշտ է հաստատել փաստաթուղթը էլեկտրոնային ստորագրությամբ:
Փաստաթղթի հետագա ընթացքը և վարչական վարումը
Հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացը ենթադրում է, որ հաստատված փաստաթղթերը անցնում են ՀՀ ՊԵԿ համապատասխան վարչություններ:
Վարչական վարումը կարող է ներառել հետևյալ փուլերը:
- Փաստաթղթերի ստացում:
- Վերլուծություն և ուսումնասիրման արդյունքների շուրջ հաղորդագրություն:
- Հնարավոր առաջարկներ և լրացուցիչ փաստաթղթերի պահանջ:
Հատուկ դեպքեր. արտասահմանցիների և այլ քաղավիացիաներին վերաբերող հարցեր
Այս որոշումը կարող է վերաբերվել նաև արտասահմանցիներին, որոնք ունեն հարկային պարտավորություններ Հայաստանում:
- Արտասահմանցիները պետք է ցուցաբերեն համապատասխան փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են իրենց հարկային կարգավիճակը:
- Եթե ֆիզիկական անձը գտնվում է արտասահմանում, ապա իր փաստաթուղթը կարող է ներկայացվել էլեկտրոնային եղանակով:
Հարկային պարտավորությունների չկատարման հետևանքները
Եթե ֆիզիկական անձը չի կատարում իր հարկային պարտավորությունները, ապա կարող են առաջանալ մի շարք իրավական հետևանքներ:
| Հետևանք | Նկարագրություն |
|---|---|
| Տուգանք | Կը նշանակվի համապատասխան չափով: |
| Բանկային հաշվի ժամանակավոր փակման գործընթաց | Հարկային պարտավորության չկատարման դեպքերում: |
Անհրաժեշտություն ու պատասխանատվություն բոլորի համար
Հարկային պարտավորությունները վերաբերում են բոլոր ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց, ովքեր ցանկանում են պահպանել օրենքի շրջանակում իրենց պարտականությունները:
Այս որոշումը կարևոր է ոչ միայն հարկային կարգապահության, այլև իրավական գործընթացների ապահովման տեսանկյունից:
«Արտաքին աշխարհը պահանջում է, որ մենք իմանանք մեր իրավունքներն ու պարտականությունները»
Այսպիսով, յուրաքանչյուր անձ պարտավոր է ուշադիր հետևել հարկային պարտավորությունների կատարմանը, որպեսզի բացառեն դրանց չկատարման հետևանքները:
Ֆիզիկական անձի հարկային պարտավորությունների գանձումը՝ վարչական գործընթացի շրջանակներում
ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից կայացված 2023 թվականի օգոստոսի 25-ի «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 642-Ա որոշումը կարևոր քայլ է հարկային իրավունքի ոլորտում։ Այս որոշումն ունի վարչական գործընթացի հազարավոր ֆիզիկական անձանց համար կարևոր նշանակություն, քանի որ այն սահմանում է կատարման ուղեցույցներ և ընթացակարգեր, որոնց այլևս չեն կարող խուսափել հարկային պարտավորությունների կատարումը։ Անհրաժեշտ է նշել, որ ա) հարկային պարտավորությունները գանձելու գործընթացը ենթակա է վարչական կարգ ու կանոնին, բ) յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ պետք է իմանա, որ իր պարտավորությունները պետք է կատարվեն սահմանված ժամկետներում, հակառակ դեպքում կարող են առաջանալ վարչական պատիժներ։
Այս որոշման հիմքում ընկած է ՀՀ վարչական իրավունքի օրենքների սահմանումները և կորուստը կանխելու նպատակով գործադրված ջանքերը։ Շահառուները կարող են դիմել համապատասխան կառույցներին՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի միջոցառումներ են նախատեսված իրենց դեպքերի համար, և այդ դեպքում, եթե հարկային պարտավորությունները չեն կատարվում, կարող են ստանալ համապատասխան վարչական ակտ՝ պարտադիր վճարումների վերաբերյալ։
Դիմումի գործընթացը և դրա առանձնահատկությունները
«Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 642-Ա որոշումը նաև ընդգծում է դիմումի գործընթացի առանձնահատկությունները։ Դիմումներն ընդունվում են միայն էլեկտրոնային եղանակով՝ ապահովելով առավելագույն հարմարավետություն և արագություն։ Ընդ որում, յուրաքանչյուր դիմում պետք է ներկայացվի ՀՀ ՊԵԿ-ի պաշտոնական կայքի միջոցով՝ utilizando ID քարտ կամ էլեկտրոնային ստորագրություն։
Չնայած որ դիմումները մշակվում են համակարգված ու վերահսկողության տակ, հարկային պարտավորությունները կատարելու դիմումի ձևը (օրինակ՝ «Դիմում վարույթ N2») պետք է պատշաճ լրացվի և ներկայացվի մինչև սահմանված վերջնաժամը։ Ինքնին, հարկային մարմինը պարտավոր է ուսումնասիրել ներկայացված դիմումը՝ ակնկալվող դրական կամ բացասական արդյունքով, ինչը կարող է ազդել տվյալ ֆիզիկական անձի հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացի վրա։
Հարկային պարտավորությունների կատարման վերահսկողություն
Ելնելով 642-Ա որոշման շրջանակներից, հարկային պարտավորությունների կատարման վերահսկողությունը ՀՀ ՊԵԿ-ի կողմից իրականացվում է տարբեր մեթոդներով։ Հարկային մարմինները կիրառում են բարձր տեխնոլոգիաներ, որպեսզի կարողանան արագ և արդյունավետ վերլուծել տվյալների բազաները՝ բարձրացնելով վերահսկողության մակարդակը։ Դրանք ներառում են նաև հարկատուների կողմից ներկայացված տվյալների ավտոմատ ստուգումը, ինչը թույլ է տալիս արագորեն բացահայտել հնարավոր անճշտություններ կամ խախտումներ։
Նպատակն այն է, որ բոլոր ֆիզիկական անձինք, ովքեր պարտավորված են կատարելու հարկային վճարումները, իմանան իրենց իրավական պարտավորությունները և օգտվեն իրենց իրավունքներից։ Բացի այդ, հարկային մարմինները պարտավոր են տրամադրել տեղեկատվություն նրանց աջակցության համար, կրճատելով ապօրինի գործունեությունները և անօրինական հարկային գործարքները։