ՀՀ ՊԵԿ N3062-Ա որոշումը՝ հարկային պարտավորությունների գանձման

Ամփոփում «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» որոշման

2022 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության որոշմամբ ընդունված թիվ 3062-Ա փաստաթուղթը սահմանում է ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգը։ Այս որոշումը, որը հրապարակվել է ՀՀ ՊԵԿ պաշտոնական կայքում 2023 թվականի փետրվարի 7-ին, նախատեսում է վարչական մեխանիզմներ, որոնք ուղղված են հարկային պարտավորությունների չկատարման դեպքերում հարկային պարտավորությունների գանձմանը։

Որոնք են որոշման նպատակներն ու նշանակությունը

Այս որոշումը հանդիսանում է մի կարևոր քայլ, որը նպատակ ունի բարելավել հարկային համակարգի կատարողականությունը և արդյունավետությունը։ Այն նախատեսում է:

• Հարկային պարտավորությունների ժամկետների կրճատում, ինչը նպաստում է պետական բյուջեի համալրմանը։
• Հարկային պարտավորությունների նկատմամբ վարչական պատժամիջոցների կիրառման պարզեցում։
• Ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգի թափանցիկություն և կանխատեսելիություն։

Ովքեր են իրավասու ներկայացնել այս փաստաթուղթը

Այս որոշման շրջանակներում փաստաթղթի իրականացումն ու իրականացումը վերապահված է այն ֆիզիկական անձանց, ովքեր ունեն չկատարված հարկային պարտավորություններ։ Այստեղ ներառված են ինչպես անհատ ձեռներեցները, այնպես էլ սովորական քաղաքացիները, որոնց նկատմամբ արձակվել են հարկային պարտավորությունների մասին ծանուցումներ:

Ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների կատարման ընթացակարգը

Դիտարկվող որոշման շրջանակներում ֆիզիկական անձինք պարտավոր են ներկայացնել հարկային պարտավորությունների կատարման մասին փաստաթղթեր, որոնք կարող են ներառել հարկային հայտարարագրեր, վճարման վկայականներ և նմանատիպ այլ փաստաթղթեր:

Սահմանամերձ շրջանների առանձնահատկություններ

Դիտարկված որոշումն ունի առանձնահատուկ նշանակություն նաև սահմանամերձ շրջանների բնակիչների համար, քանի որ այդ տարածքներում հաճախ հանդիպում են հարկային պարտավորությունների կատարումների հետ կապված տարբեր դժվարություններ:

• Հարկային համակարգի բազմազանության և դժվարությունների ստիպված լինելը կարող է հանգեցնել ավելի մեծ պարտավորությունների acumulatie-ի:
• Սահմանամերձ բնակավայրերում բնակվող անձինք մասնավորապես իրավունք ունեն օգտվելու լրացուցիչ պայմաններից:

Ինչպես լրացնել փաստաթուղթը

Հարկային պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ է լրացնել համապատասխան ձևաթուղթ, որը պետք է ներկայացնել նախատեսված ժամկետներում:

Փաստաթղթի լրացման քայլերը

1. Սկզբում անհրաժեշտ է հավաքել բոլոր անհրաժեշտ տվյալները, որոնք կհամապատասխանեն հարկային պարտավորությունները:
2. Լրացնել հարկային ձևաթուղթը, օգտագործելով պետական կարգապահական պահանջները:
3. Ներկայացնել փաստաթուղթը համապատասխան հարկային մարմիններին:

Թերթարկման ու ներկայացման գործընթացը

Փաստաթղթի ներկայացման համար կարող են օգտագործվել տարբեր ալիքներ, այդ թվում:

• Առցանց ծառայություններ, որոնք հասանելի են ՀՀ ՊԵԿ կայքում:
• Պատրաստի վրա լրացված փաստաթղթի ներկայացում հարկային մարմիններին:
• Ֆիզիկական անձանց համար նախատեսված ծառայություններասրահ:

Թերթարկման ժամանակահատվածը

Այս գործընթացը սկսվում է որոշման ընդունման պահից և շարունակվում մինչև նշված պարտավորությունների կատարման վերջնաժամկետը:

Դեպի մշակման հաջորդ քայլեր

Որոշման ընդունումից հետո, հարկային մարմինները պարտավոր են դիտարկել ներկայացված փաստաթղթերը, և, եթե անհրաժեշտ է, դիմել լրացուցիչ տեղեկությունների համար:

Ներկայացման արդյունքները

Հարկային մարմինները, ուսումնասիրելով ներկայացված փաստաթղթերը, կարող են:

• Հաստատել պարտավորությունների կատարումը և ծանուցել ֆիզիկական անձանց:
• Հնարավոր է նաև վարչական պատասխանատվության սահմանում լուրջ դեպքերի համար:

Հարկային բացառությունները

Որոշման ներքո կան նաև բացառություններ, որոնք վերաբերում են որոշ ֆիզիկական անձանցերի, որոնք կարող են բացառվել հարկային պարտավորությունների կատարումից:

Այս բացառությունները կարող են կախված լինել նրանց սոցիալական և տնտեսական վիճակից:

Արդյունավետությունը և հետևանքները

Այս որոշման ներդրումը նպատակ ունի ոչ միայն հարկային պարտավորությունների կատարման արդյունավետության բարձրացմանը, այլև՝ ընդհանուր տնտեսական վարքագծի բարելավմանը:

Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը հավաստիացնում է, որ յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ պետք է հավատարիմ լինի իր հարկային պարտավորություններին, ինչը կնպաստի պետական բյուջեի համալրմանը:

Այլ կարևոր հարցեր

Բացի նշված հարցերից, հարկային մարմիններն ունեն նաև այլ հարցեր, որոնք կարող են առաջանալ՝ կապված հարկային պարտավորությունների հետ:

Այսօրինակ հարցերը կարող են ներառել:

• Հարկային հայտարարագրերի ժամկետներ և թերությունները:
• Այլ վարչական գործընթացների համակցություն:

Այս բոլոր հարցերը պետք է լուծվեն իրավասու մարմինների կողմից, որպեսզի ապահովվի օրենքի գերակայությունը և հարկային կարգապահությունը Հայաստանում:

Դրա ազդեցությունը հարկային պարտավորությունների կատարմանը

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից ընդունված 28.10.2022թ. «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» թիվ 3062-Ա որոշումն ունի մի շարք կարևոր հետևանքներ, որոնք ազդում են ոչ միայն ֆիզիկական անձանց, այլ նաև ամբողջ հարկային համակարգի վրա: Այս կարգավորումը նպատակ ունի խթանել հարկերի հավասարաչափ և օրինական գանձումը, ինչը, ի վերջո, նպաստում է պետական բյուջեի համալրմանը:

Այս որոշմամբ հաստատված ընթացակարգը, մասնավորապես, հնարավորություն է տալիս հարկային մարմիններին ավելի արդյունավետ կերպով իրականացնել չկատարված հարկային պարտավորությունների գանձումը, ինչը, իր հերթին, նվազեցնում է հարկային խուսափողականության ռիսկերը: Ցանկացած ֆիզիկական անձ՝ անկախ նրա սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակից, պետք է գիտակցի հարկային պարտավորությունների կատարման կարևորությունը և համապատասխան գործողություններ ձեռնարկի ժամանակին վճարելու համար:

Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության արդիականացումը

ՀՀ ՊԵԿ-ի ընդունած նոր որոշումները և մոտեցումները, այդ թվում՝ նշված 3062-Ա որոշումը, մաս են կազմում հարկային օրենսդրության արդիականացման գործընթացին: Այս գործընթացի նպատակն է ստեղծել արդյունավետ և թափանցիկ հարկային համակարգ, որը կհամապատասխանի միջազգային ստանդարտներին: Դա ներառում է նաև հարկային օրենքների պարզեցումը, որպեսզի դրանք դարձնեն առավել հասկանալի և մատչելի բոլոր հարկ վճարողների համար:

Արդիականացումը պահանջում է նաև տեխնոլոգիական նորամուծություններ, որոնք հնարավորություն կտան հարկային մարմիններին ավելի արագ և արդյունավետ կերպով մշակումներ իրականացնել: Մասնավորապես, անհրաժեշտ է ներդնել էլեկտրոնային ծառայություններ, որոնք թույլ կտան ֆիզիկական անձանց հեշտությամբ ստանալ իրենց հարկային պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչպես նաև կատարել վճարումներ առանց որևէ բարդությունների:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացի հատուկ առանձնահատկությունները

Ըստ 3062-Ա որոշման, հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը ենթադրում է մի շարք հատուկ կանոններ և ընթացակարգեր, որոնք պարտադիր են յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձի համար: Նախ, հարկ վճարողները պետք է լինեն տեղեկացված իրենց պարտավորությունների մասին, ինչի համար հարկային մարմինները պարտավոր են տրամադրել համապատասխան տեղեկություններ:

Դրանից հետո, եթե հարկ վճարողները չեն կատարում իրենց պարտավորությունները, կիրառվում են գանձման հատուկ մեթոդներ, որոնց թվում են՝ հարկային հաշվետվությունների ներկայացման ժամկետների հստակեցումը և պարտադիր տվյալների թարմացումը: Այս գործընթացը կարող է ներառել նաև հաշվարկման և վճարման մանրամասները, որոնք անհրաժեշտ է պահպանել հարկային մարմինների կողմից:

Հարկային վարչությունները պետք է խստորեն հետևեն ամփոփ տեղեկություններին, որպեսզի կարողանան ժամանակին արձագանքել և ապահովել հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացը: Այդուհանդերձ, այս գործընթացները ավելի արդյունավետ դարձնելու նպատակով, հարկային մարմինները պետք է ներդնեն նաև էլեկտրոնային համակարգեր, որոնք թույլ կտան իրական ժամանակում վերահսկել և արձանագրել հարկային պարտավորությունների կատարման վիճակը: