Ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների հավաքագրում 589-Ա

Հարկային պարտավորությունների հավաքագրումը. Օրենքի հիմքեր

2023 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 589-Ա որոշումը նպատակ ունի կարգավորելու ֆիզիկական անձանց կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունների հավաքագրման գործընթացը։ Այս որոշումն իր մեջ ներառում է հստակ չափանիշներ և ընթացակարգեր, որոնց շնորհիվ հարկային մարմինները կարող են արդյունավետ ձևով իրականացնել հարկային պարտավորությունների հավաքագրումը։

Օրենսդրական շրջանակ

Քաղաքացիական օրենսգրքի և հարկային օրենսդրության համաձայն, հարկային պարտավորություններն այն պարտավորությունն են, որոնք քաղաքացիները պետք է կատարեն պետությանը՝ վճարելով համապատասխան հարկերը։ Որոշման ընդունելով՝ կառավարությունը նպատակ է հետապնդում բարելավել հարկային վարչարարությունը և նվազեցնել հարկային պարտավորությունների չկատարման դեպքերը։

Ովքե՞ր են պատասխանատու հարկային պարտավորությունների հավաքագրման համար

Հարկային պարտավորությունների հավաքագրումը կարող է իրականացվել ինչպես պետական մարմինների, այնպես էլ հարկ վճարողների կողմից։ Իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք, ինչպես նաև կազմակերպությունները, որոնք ունեն պարտավորություններ, ենթակա են այս գործընթացին։

Պարտադիր պահանջներ

• Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, ովքեր ունեն հարկային պարտավորություններ:
• Իրավաբանական անձինք, որոնք չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները:
• Սեփականատերերը, ովքեր չեն ներկայացրել հարկային հաշվետվություններ:

Հարկային պարտավորությունների հավաքագրելու գործընթացը

Հարկային պարտավորությունների հավաքագրումը սկսվում է համապատասխան փաստաթղթերի ներկայացմամբ, որոնք պետք է ունենան մի քանի հիմնական տարրեր։ Այս փաստաթղթերը ենթակա են ներկայացման ՀՀ ՊԵԿ (Պետական եկամուտների կոմիտե) համապատասխան վարչությանը։

Փաստաթղթերի ցանկ

Քաղաքացիները պետք է տրամադրեն հետևյալ փաստաթղթերը.

1. Հարկային հաշվետվություն՝ ճիշտ լրացված:
2. Հարկային պարտավորությունների ցուցակ:
3. Այլ անհրաժեշտ փաստաթղթեր, որոնք կարող են հաստատել հարկային պարտավորությունների առկայությունը:

Ինչպես լրացնել հայտը

Հայտի լրացման գործընթացը կարևոր է, որպեսզի հարկ վճարողները կարողանան խուսափել սխալներից, որոնք կարող են հանգեցնել պարտավորությունների լրացուցիչ ժամկետների կամ տուգանքների:

Հայտի բաղադրիչները

Դեպոզիտ և ընթացակարգեր

Հայտը լրացնելուց հետո հարկ վճարողները պետք է այն ներկայացնեն ՀՀ ՊԵԿ համապատասխան վարչությանը։ Հարկային մարմինը գործի ծանոթանալուց հետո հարակից քայլեր է ձեռնարկում՝ գնահատելով ներկայացված փաստաթղթերը:

Ընդունման ժամկետներ

Հայտի ընդունման ժամկետը սահմանվում է օրենքով՝ կախված ներկայացված փաստաթղթերի համալրվածությունից:

Դատավարություն և պարբերականության մոնիտորինգ

Հարկային մարմինները պարտավոր են կազմակերպել քաղաքացիների կողմից ներկայացված հայտերի մշտադիտարկում։ Տվյալները կարող են օնլայն տարբերակով վերահսկվել՝ օգտագործելով էլեկտրոնային ստորագրություն և QR կոդեր:

Օնլայն հասանելիություն

• Որպեսզի հետևեք ձեր հայտի կարգավիճակին, օգտվեք էլեկտրոնային ծառայություններից:
• Գրանցվեք ՀՀ ՊԵԿ պաշտոնական կայքում:
• Միացեք ձեր անձնական էջին և ստացեք տեղեկություններ ձեր հայտի մասին:

Իրավունքներ և պարտականություններ

Հարկ վճարողները, որոնք ներկայացրել են իրենց հայտերը, ունեն իրավունքը ստանալու գրավոր պատասխանի՝ իրենց հայտի կարգավիճակի վերաբերյալ:

Պարտավորություններ

Քաղաքացիները պարտավոր են պահպանել ներկայացված փաստաթղթերի պատճենները և զեկուցել ցանկացած փոփոխության մասին:

Մասնավոր դեպքեր և բացառություններ

Այս որոշումը կիրառվում է բոլոր քաղաքացիների նկատմամբ, սակայն կան որոշ բացառություններ:

Ետասահմանի քաղաքացիներ

Եվրոպայում կամ այլ երկրներում գտնվող մարդիկ կարող են դիմել ՀՀ MFA-ի միջոցով, որպեսզի ստացեն անհրաժեշտ փաստաթղթեր:

Հատուկ վիճակներ

• Մինորներ՝ ծնողների կամ օրինական ներկայացուցիչների միջոցով:
• Խնդիր ունեցող անձինք՝ համապատասխան փաստաթղթերի ներկայացմամբ:

Հարկային պարտավորությունների չկատարումը. Արդյունքներ

Եթե հարկ վճարողները չեն կատարում իրենց պարտավորությունները, ապա կարող են ի հայտ գալ հետևյալ հետևանքները:

Տուգանքներ և պատժամիջոցներ

• Հարկային պարտավորության չկատարման դեպքում հնարավոր են տուգանքներ:
• Հայտի ուշացնելու կամ սխալ լրացնելու դեպքում կարող են կիրառվել նաև այլ պատժամիջոցներ:

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից ընդունված 03.07.2023թ․ որոշումը, որը վերաբերում է ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունների գանձմանը, պարունակում է որոշ կարևոր քայլեր, որոնք պետք է կատարել հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում: Այս որոշումը սահմանում է, թե ինչպես պետք է իրականացվի պարտավորությունների գանձման գործընթացը, ինչպիսի փաստաթղթերի հավաքագրում է անհրաժեշտ, ինչպես նաև ճշտում է գործողությունների հաջորդականությունը:

Առաջին հերթին, հարկ վճարողը պետք է տեղյակ լինի, որ վճարումների մարման վերաբերյալ ծանուցումը կարող է ուղարկվել ինչպես էլեկտրոնային, այնպես էլ թղթային ձևով: Հարկ վճարողը պարտավոր է արձագանքել ծանուցմանը և իր պարզաբանումները ներկայացնել ՀՀ ՊԵԿ, եթե ընդունում է պարտավորությունները: Սա կարող է տեղի ունենալ եռօրյա ժամկետում:

Եթե հարկ վճարողը չի արձագանքում կամ չի կատարում պարտավորությունները, ապա ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչությունը կարող է նախաձեռնել հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը գանձման կարգով: Այս դեպքում հարկ վճարողը պետք է ունենա նաև հնարավորություն ներկայացնելու իր հակափաստարկները, որոնք նաև պետք է կանոնակարգվեն ըստ ՀՀ վարչական իրավունքի:

Հարկային պարտավորությունների գանձման պայմանները

ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության 589-Ա որոշման համաձայն, հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը որոշակի պայմանների է ենթակա, որոնց ի հայտ գալուց հետո միայն կարող են փակվել ֆինանսական պարտավորությունները: Այդ պայմաններից մեկն է, որ պարտավորությունները պետք է լինեն բավարար չափով հաստատված և փաստորեն արձանագրած, ինչը էլի ենթադրում է համապատասխան փաստաթղթերի առկայություն:

Նախքան հարկային պարտավորությունները գանձելը, վարչությունը պետք է հաստատի, որ պարտավորությունները կարող են վերանալու կամ չեն կարող այլևս պահանջվել: Այս առումով, հարկ վճարողը կարող է ներկայացնել համապատասխան փաստաթղթեր, որոնք կհաստատեն, որ պարտավորությունները լուծված են կամ չեն կարող պահանջվել, օրինակ՝ վճարումների ապացույցներ:

Ավելին, պետք է նաև հաշվի առնել, որ որոշ դեպքերում կարող են կիրառվել անհատական որոշումներ, որոնք վերաբերում են որոշակի իրավիճակների կամ եկամուտների աղբյուրների: Այդ դեպքում հարկ վճարողը կարող է դիմել ՀՀ ՊԵԿ և ներկայացնել իր խնդրանքը, ինչը կարող է հանգեցնել հարկային պարտավորությունների վերանայման:

Վիճելի և հակադարձման իրավունքներ

Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացում կարևոր դեր է խաղում նաև հարկ վճարողների պաշտպանական իրավունքների ապահովումը: 589-Ա որոշման շրջանակներում ստեղծվում են նաև վիճելի և հակադարձման իրավունքներ, որոնք թույլ են տալիս հարկ վճարողին պաշտպանել իր իրավունքները:

Հարկ վճարողը ունի իրավունք ներկայացնելու հակափաստարկներ, եթե считает, что налоговые обязательства были неправомерно назначены или сумма обязательств не соответствует действительности: В этом случае налогоплательщик должен предоставить соответствующие доказательства и документы, подтверждающие его позицию:

Եթե հարկ վճարողը չի համաձայնվում ՀՀ ՊԵԿ որոշման հետ, նա կարող է դիմել վերաքննիչ մարմնին կամ դատարանին, որտեղ կքննարկվի հարցի արդարացիությունը: Այս գործընթացը կարող է ունենալ նշանակալի նշանակություն հարկ վճարողի համար, քանի որ թույլ է տալիս կրճատել հարկային պարտավորությունները կամ վերացնել դրանք լրիվությամբ: