Значението на Годишниот извештај за стекнување и продажба на хартии од вредност
Годишниот извештај за стекнување и продажба на хартии од вредност од страна на физички лица, познат како образец ДЛД-ГИ/ЦД, е клучен документ за физичките лица кои инвестираат во хартии од вредност. Овој извештај служи за пријавување на капитални добивки и загуби остварени преку купување и продажба на хартии од вредност. Според Законот за данокот на личен доход, налогот за поднесување на овој извештај е обврска која граѓаните ја имаат кон Управа за јавни приходи (УЈ П).
Историски контекст и легислативна основа
Законодавството во Република Северна Македонија за данок на личен доход е регулирано со Законот за данокот на личен доход. Член 85-а од овој закон предвидува дека Централниот депозитар за хартии од вредност е должен да поднесе годишен извештај за стекнување и продажба на хартии од вредност до УЈ П. Оваа обврска е воведена за да се зголеми транспарентноста во трговијата со хартии од вредност и да се осигура правилно пресметување и плаќање на даноците од капитални добивки.
Процес на пополнување на образецот ДЛД-ГИ/ЦД
Постапката за пополнување на образецот ДЛД-ГИ/ЦД е строго дефинирана и вклучува неколку важни чекори:
- Лични податоци: Најпрво, потребно е да ги внесете вашите лични податоци, вклучувајќи го единствениот даночен број, име и презиме, адреса за контакт и телефонски број.
- Податоци за хартии од вредност: Внесете ги информациите за секоја трансакција, вклучувајќи ги датумот на стекнување, набавната цена, количината, датумот на продажба и продажната цена.
- Капитална добивка или загуба: Проценете ја разликата помеѓу набавната и продажна цена, и внесете ја во соодветното поле.
Износите треба да се изразат во македонски денари (MKD), без да се внесува знак за валута.
Рокови за поднесување и електронски канали
Поднесувањето на образецот ДЛД-ГИ/ЦД е задолжително и треба да се изврши најдоцна до 15 јануари тековната година за претходната година. Ова значи дека за 2023 година, извештајот треба да се поднесе до 15 јануари 2024 година.
Образецот може да се поднесе единствено во електронска форма преку системот "е-персонален данок", кој е достапен на веб-страницата на УЈ П. Оваа електронска постапка нуди брзина и ефикасност во обработката на поднесоците.
Податоци кои се потребни за комплетирање на образецот
При пополнувањето на образецот, важно е да имате на ум следните информации за секоја трансакција:
- Име и презиме на обврзникот: Внесете го името и презимето на физичкото лице на кое се исплатени средствата.
- ЕМБГ: Единствениот матичен број на обврзникот или, во случај на странски физички лица, бројот на документот за идентификација.
- Датум на стекнување и продажба: Запишете ги датумите на спроведените трансакции.
- Капитална добивка/загуба: Пресметајте ја разликата помеѓу набавната и продажната цена на хартии од вредност.
Како да постапувате во случаи на неправилности?
Ако откриете дека сте пријавиле неточни или нецелосни податоци, имате обврска да направите исправка. Оваа исправка се извршува преку поднесување на нов исправен образец ДЛД-ГИ/ЦД. При поднесувањето на исправката, задолжително означете го полето "Исправка на ДЛД-ГИ/ЦД" со внесување на знак "X".
Важно е да запомните дека исправката не се прави со внесување на разликите, туку со внесување на целосните, точни податоци.
Важни напомени за правата и обврските
Граѓаните кои инвестираат во хартии од вредност мораат да бидат свесни за своите права и обврски. Правилното исполнување на образецот ДЛД-ГИ/ЦД е клучно за избегнување на потенцијални проблеми со даночните власти. Неопходно е да се чуваат сите документи и потврди поврзани со трансакциите, за да се овозможи лесна проверка од УЈ П ако е потребно.
Финални сугестии и ресурси
Во ситуација кога се соочувате со сложени прашања или неопределености во врска со пополнувањето на образецот, корисно е да се обратите до даночен советник или правник кој има искуство со даночните постапки во Македонија. УЈ П исто така нуди услуги на помош и информации за граѓаните, преку кои можете да добиете дополнителна поддршка.
Запомнете, правилното пополнување на образецот не само што ќе ви помогне да ги исполните вашите даночни обврски, туку и да ги заштитите вашите финансиски интереси.
Процес на подготовка на годишниот извештај
Подготовката на годишниот извештај за стекнување и продажба на хартии од вредност од страна на физички лица во Северна Македонија е важен чекор за усогласување со законските обврски. Првиот чекор е да се соберат сите релевантни документи и информации кои се однесуваат на трансакциите со хартии од вредност во текот на фискалната година. Овие документи обично вклучуваат:
- Изјави од брокерските куќи или финансиските институции за извршените трансакции;
- Лични сметки за стекнување или продажба на хартии од вредност;
- Докази за уплата на данок на капитална добивка или други поврзани даноци;
- Потврди за примени дивиденди.
По собирањето на сите потребни информации, физичкото лице треба да пополни образец за годишен извештај. Овој образец содржи детали за секоја трансакција, како што се датумот на стекнување или продажба, типот на хартии од вредност, износот на продажбата или стекнувањето и реализираната добивка или загуба. Важно е да се води точна евиденција за сите трансакции, бидејќи грешки или промашувања можат да доведат до проблеми со даночните органи.
Рокови за подносење на извештајот
Според Законот за општата управна постапка, физичките лица кои вршат трансакции со хартии од вредност се обврзани да поднесат годишен извештај до крајот на последниот месец во календарската година, односно до 31 јануари следната година. Овој рок е клучен за усогласување со даночните обврски, бидејќи доцнењето може да резултира со санкции или дополнителни даночни обврски.
Важно е физичките лица да бидат внимателни и да го запазат рокот за поднесување на извештајот, бидејќи поднесувањето по рокот може да биде предмет на проверка и дополнителни казни од страна на УЈ П. За да се избегне ова, препорачан е систематски пристап кон собирање на информации и подготовка на извештајот, кој треба да биде поднесен електронски преку портпаролските платформи на УЈ П.
Последици од неподносење на извештајот
Неподнесувањето на годишниот извештај за стекнување и продажба на хартии од вредност може да предизвика сериозни последици за физичките лица. Прво, даночните органи можат да применат санкции, кои обично започнуваат од определени парични казни и можат да одат до секоја значителна сума во зависност од тежината на прекршокот. Втората последица е возможната проверка од страна на УЈ П, што може да воведе дополнителни административни и правни компликации, како што се прегледи на финансиските документи и евиденција.
Исто така, физичките лица кои не ја исполнуваат својата обврска за поднесување на извештајот може да се соочат со проблеми во иднина при реализација на финансиски операции или при добивање на кредити, бидејќи кредиторите често бараат минимално ниво на усогласеност со даночните обврски пред да одобрат заем. Поради овие причини, важно е да се има редовен мониторинг на сите трансакции и да се запази во редовна форма на поднесување на извештаите, за да се избегнат последиците од неподносењето.