Ենթադրված իրողություն և կարեւորություն
Անհրաժեշտ տեղեկությունը, որը ներկայացված է ՊԵԿ պաշտոնական փաստաթղթեր համակարգում, մեծ ազդեցություն ունի ինչպես Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության, այնպես էլ միջազգային բանկային համագործակցության վրա։ Այս կարգադրությունը, որը վերաբերում է հարկային համակարգի էլեկտրոնային համակարգերում կատարվող բանկային փոխանցումներին, ստեղծում է արդիական տարրեր՝ նպաստելով ներգրավված կողմերի արդյունավետությանը։ Մասնավորապես, այն ունի կարևոր նշանակություն կազմակերպություններ-ներեզիդենտների և անհատ ձեռնարկատերերի համար, որոնք օգտագործում են օտարերկրյա բանկեր՝ իրենց պարտականությունները կատարելու համար։
Ովքե՞ր են պարտավոր մասնակցել
Այս կարգադրությունը վերաբերում է մի շարք կողմերի, որոնք կարող են դասակարգվել որպես կազմակերպություններ-ներեզիդենտներ, կազմակերպություններ-ներեզիդենտներ ԵԵՏՄ, և անձնական ձեռնարկատերեր։ Նրանց քարտեզագրման մեջ կարևոր է նկատել՝
- Կազմակերպություններ-ներեզիդենտներ: Դրանք ստեղծված են այլ երկրներում, սակայն իրականացվում են պարտականություններ Հայաստանում:
- Կազմակերպություններ-ներեզիդենտներ ԵԵՏՄ: Հասկացվում են երկրներ, որոնք անդամակցում են ԵԱՏՄ-ին:
- Անձնական ձեռնարկատերեր: Սրանք անհատական գործարարներ են, որոնք փաստացի աշխատում են Հայաստանում:
Կարգադրության պատմություն և իրավական հիմքեր
Այս կարգադրությունն ընդունվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, և նրա նպատակն է ապահովել հարկային համակարգի բարելավում, որը հիմնված է 2022 թվականի մարտի 31-ի կառավարության որոշման վրա։ Այն պայմանավորված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային քաղաքականության պարզեցմամբ և օտարերկրյա ներդրումների խթանումով, ինչը, ի վերջո, նպաստում է տնտեսության զարգացմանը:
Ի՞նչ տեղեկություններ են անհրաժեշտ և ինչպես լրացնել
Այս կարգադրության շրջանակներում հարկադիր է ներկայացնել որոշակի տեղեկություններ, որոնք պետք է ներմուծվեն էլեկտրոնային համակարգում, եթե գործարքը իրականացվում է օտարերկրյա բանկի միջոցով:
- Օտարերկրյա բանկի տվյալներ: Այսպիսով, անհրաժեշտ է նշել բանկի անվանումը, հասցեն և SWIFT կոդը:
- Բանկի շահառուի տվյալներ: Այս շարքում պետք է ներառվի շահառուի անվանումը, բանկային հաշվի համարները և SWIFT օրինակը:
- Շահառուի տվյալներ: Նշել շահառուի անվանումը, հասցեն և հաշվի համարները:
- Եկամտային հարկային համարը: Նշել հարկային պարտավորությունների համար նախատեսված համարը:
Այս պահանջները խիստ են, և սխալները կարող են հանգեցնել վճարային անհաջողությունների և կարգավորիչ մարմինների կողմից տրվող պատիժների:
Դրական կողմերի և դժվարությունների համեմատություն
| Դժվարություններ | Դրական կողմեր |
|---|---|
| Բարդ գործընթացներ և պահանջներ | Կոմպլեքս համակարգերի արդյունավետություն |
| Մանրամասն տեղեկատվություն հավաքելու անհրաժեշտություն | Աջակցություն միջազգային գործարքներին |
| Սխալ տվյալների ներմուծման ռիսկ | Հարկային պարտավորությունների ճշտությունն ու թափանցիկությունը |
Ամփոփումներ և հաջորդ քայլերը
Երբ անհրաժեշտ տեղեկությունները ընդգրկվեն էլեկտրոնային համակարգում, կարևոր է հետևել գործընթացին, որպեսզի համոզվեք, որ ամեն ինչ ճիշտ է կատարվել։ ՊԵԿ կողմից գործարկվում են էլեկտրոնային ծառայություններ, որոնք կարող են օգնել հետևելու դիմումների ուսումնական ընթացքին։ Եթե ինտերնետում ներկայացված տեղեկությունները դեռևս չեն հաստատվել, կարելի է բարձրացնել հարցերը համապատասխան մարմնում՝ հնարավորություն տալով արագ լուծումներ գտնել:
Ապագա սպասումներ և փոփոխություններ
Ներկայումս Հայաստանում տեղի են ունենում բազմաբնույթ բարեփոխումներ հարկային համակարգում, ինչպիսին է էլեկտրոնային ծառայությունների ընդլայնումը։ Ապագայում կարող են լինել նոր կարգադրություններ, որոնք կտեղեկացնեն փաստաթղթային գործընթացների պարզեցման մասին։ Օրինակ, հնարավոր է ներկայացնել ավելի պարզեցված ձևեր և գործընթացներ, որոնք կօգնեն նվազագույնի հասցնել բյուրոկրատիայի ազդեցությունը:
ՀՀ Կուտակային հարկերի կառավարման համակարգում նշանավոր փոփոխություններ
2023 թվականից սկսած, ՀՀ հարկային համակարգում ներդրվել են մի շարք նոր փոփոխություններ, որոնք ազդում են արդի հարկային կարգավորումների վրա, հատկապես բացահայտում են այն պահանջները, որոնք առնչվում են օտարերկրյա կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկությունների կողմից իրականացվող բանկային փոխանցումների նկատմամբ: Այս փոփոխությունները նախատեսում են մի քանի մակարդակների որոշումներ, որոնք ուղղված են ֆինանսական վերահսկողության և հարկերի հավաքագրման արդյունավետությանը:
Օրինակ, կազմակերպությունները, որոնք ցանկանում են իրականացնել բանկային փոխանցումներ ՀՀ տարածքում, պարտավոր են ներկայացնել մանրամասն տեղեկություններ իրենց գործունեության մասին՝ ներառյալ գրանցման տվյալները, հարկային խորհրդատվությունները և հարկային գործարքների բնույթը: Այս ամենը ներառված է ՀՀ Ապահովագրության և հարկերի վարչության կողմից հրապարակված նոր սահմանումների շրջանակներում:
Էլեկտրոնային ստորագրությունների և համակարգերի ինտեգրում
Ի լրումն, 2023 թվականի հունիսից սկսած, ՀՀ հարկային մարմինները մեծ ուշադրություն են դարձնում էլեկտրոնային ստորագրությունների կիրառմանը: Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս օտարերկրյա կազմակերպություններին ավելի հեշտությամբ ու արագ ստանալ հարկային ծառայություններ՝ օգտագործելով իրենց ID քարտերը և էլեկտրոնային ստորագրությունները:
Օրինակ, եթե օտարերկրյա ընկերությունը ցանկանում է կատարել վճարում ՀՀ հարկային համակարգում, այն կարող է օգտվել e-services համակարգից՝ շարժական հավելվածի միջոցով, որը մատուցում է շուրջօրյա ծառայություններ: Սա թույլ է տալիս նվազեցնել անպիտան ժամանակը և արագացնել ընթացակարգերը:
Այս համակարգերը աջակցում են նաև QR կոդերի և 16-թվանի հաստատման օրակարգերի ինտեգրմանը, որոնք լրացուցիչ ապահովում են փաստաթղթերի ավտոմատացված վավերացումը:
Հարկային պարտավորությունների նկատմամբ վերահսկողության ամրապնդում
Հարկային մարմինների կողմից իրականացվող վերահսկողությունը վերջին տարիներին զգալիորեն ամրապնդվել է, ինչը գերազանցապես վերաբերում է օտարերկրյա կազմակերպություններին: ՀՀ կառավարությունը մտադիր է մեծացնել վերահսկողական միջոցները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հարկային խախտումները և ապահովել հարկային պարտավորությունների կատարման բարձր մակարդակ:
Այս քաղաքականության շրջանակներում սահմանվել են հատուկ պահանջներ՝ կապված օտարերկրյա կազմակերպությունների ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացման հետ, ինչը պահանջում է ամենամսյա կամ եռամսյակային հաշվետվություններ, որոնք մանրամասն նկարագրում են իրականացված գործարքները:
Որպեսզի կազմակերպությունները կարողանան բարեխղճորեն կատարել իրենց պարտավորությունները, հարկային մարմինները տրամադրում են նաև անվճար խորհրդատվություններ և հղումներ՝ կապված հարկային օրենքների վերջին փոփոխությունների և պահանջների հետ: Խորհրդատվական ծառայություններն առկա են ինչպես առցանց, այնպես էլ անձամբ: