Skrefin við skráningu félags til almannaheilla

Hvað þarf að vita um skráningu félags til almannaheilla?

Þegar einstaklingur eða hópur ákveður að stofna félag til almannaheilla, er mikilvægt að fylgja réttu ferlunum til að tryggja að allt sé gert í samræmi við lög. Skýrslan Tilkynning um stofnun félags til almannaheilla (RSK 17.09) er nauðsynlegur þáttur í þessu ferli. Hún hefur það hlutverk að skrá formlegar upplýsingar um félagið hjá Fyrirtækjaskrá.

Ferlið við skráningu: Skref fyrir skref

Ferlið við að skrá félag til almannaheilla inniheldur nokkur skref sem hvert er mikilvægt fyrir sjálfa skráningu og framtíðar rekstur félagsins. Hér er lýsing á þeim skrefum:

1. Undirbúningur: Áður en skráð er, þarf að ákveða tilgang félagsins, eins og hvers konar almannaheillastarfsemi verður unnin.
2. Fyrirkomulag: Tilgreina þarf stjórnarmenn, framkvæmdastjóra og aðra lykilþætti eins og skoðunarmenn.
3. Uppfylling skjala: Fylla þarf út RSK 17.09 og bæði upplýsingar um félagsmenn og stjórn.
4. Samþykki: Stjórnarmenn, framkvæmdastjóri og skoðunarmaður þurfa að undirrita skjölin.
5. Greiðsla: Tilkynningargjald þarf að greiðast, sem er 30.000 kr.
6. Sendi skjöl: Skjölum er skilað til Fyrirtækjaskrá.

Skjöl og upplýsingar sem þarf að fylla út

Tilkynningin RSK 17.09 inniheldur nokkrar mikilvægar upplýsingar sem nauðsynlegt er að fylla út nákvæmlega:

Hvað gerist eftir skráningu?

Þegar skráningu félagsins er lokið, verða ákveðnar skyldur á herðum félagsins og stjórnarmanna:

• Reglulegar skýrslur: Félagið þarf að skila reglulegum skýrslum til Skattsins.
• Fjárhagslegar skyldur: Þarf að fara eftir lögum um bókhald og fjármál félagsins.
• Upplýsingaskylda: Nauðsynlegt er að halda áfram að uppfæra skráningu vegna breytinga á stjórn, nafni eða heimilisfangi.

Greiðslur og gjöld

Samkvæmt RSK 17.09 þarf að greiða tilkynningargjald, sem er 30.000 kr. Þessi greiðsla er nauðsynleg fyrir skráningu félagsins. Gjaldið má greiða á tvo vegu:

• Staðgreiðsla: Greiðslan getur verið framkvæmd beint á skrifstofu Fyrirtækjaskrár.
• Bankainnlagnir: Greiðslan má einnig fara fram með innlánsreikningi hjá Ríkisskattstjóra.

Hvernig er upplýsingum skilað?

Að skila skjölunum til Fyrirtækjaskrá fer fram á rafrænan hátt, þar sem nauðsynlegt er að nota eID eða IceKey. Þetta auðveldar ferlið og tryggir að skjölin séu sniðin í samræmi við kröfur stjórnvalda.

Þegar upplýsingarnar hafa verið skilaðar, fær félagið tilkynningu um skráningu, sem er mikilvægt skref til að hefja starfsemi félagsins.

Hverjir eru skilyrði stjórnarmanna og framkvæmdastjóra?

Samkvæmt lögum nr. 110/2021 þarf að uppfylla ákveðin skilyrði til að verða stjórnarmaður eða framkvæmdastjóri almannaheillafélags. Hér eru helstu skilyrðin:

• Hafa náð 18 ára aldri.
• Verða ekki í gjaldþroti eða skuldaskilum.
• Hafa ekki verið dæmdur fyrir alvarlega glæpi.

Þessir þættir tryggja að stjórnarmenn og framkvæmdastjórar séu hæfir til að taka ákvarðanir um rekstur félagsins.

Hvað þarf að hafa í huga fyrir erlend félög?

Fyrirtæki sem stofnað er af erlendum aðilum þurfa að uppfylla sérstakar kröfur til að geta skráð félagið. Hér eru nokkur atriði sem mikilvægt er að hafa í huga:

• Þörf á að hafa að minnsta kosti einn stjórnarmann sem hefur lögheimili á Íslandi.
• Þarf að skila sönnunum um löglegan rekstur í heimaríki.
• Greiðslur og skattskylda eru einnig undir lögum Íslands.

Félagsleg og lagaleg ábyrgð

Stjórnarmenn og framkvæmdastjórar hafa ekki aðeins ábyrgð á fjárhagslegum þáttum heldur einnig á félagslegum þáttum. Þetta felur í sér að tryggja að félagið starfi í samræmi við lög um almannaheilla:

• Ábyrgð á að skila upplýsingum til stjórnvalda.
• Verulega ábyrgð á að tryggja að starfsemi félagsins sé í þágu samfélagsins.
• Tryggja að öll starfsemi sé lögleg og siðferðið sé virt.

Þetta sýnir mikilvægi þess að stjórnarmenn séu meðvitaðir um skyldur sínar og ábyrgð.

Hvernig að bregðast við viðkomandi breytingum?

Ef breytingar verða á stjórnarmönnum, nafni eða heimilisfangi félagsins er mikilvægt að skrá þessar breytingar strax. Skil á breytingunum þarf að fara fram á sama hátt og skráningin, með því að fylla út viðeigandi eyðublöð og skila þeim til Fyrirtækjaskrá.

Þetta ferli er mikilvægt til að tryggja að allar upplýsingar séu réttar og uppfærðar, sem veitir almenningi og stjórnvöldum rétta sýn á félagið.

Ábyrgð og skyldur stjórnarmanna

Stjórnarmenn hafa ríka ábyrgð á rekstri félagsins. Það er nauðsynlegt að þeir fylgi öllum reglum og lögum sem gilda um almannaheillafélög:

• Stjórnarmenn verða að halda reglulegar fundi.
• Fylgjast með fjármálum félagsins og skila ársreikningum.
• Tryggja að samningar séu gerðir í þágu félagsins og samfélagsins.

Þeir sem vanrækja þessar skyldur geta verið ábyrgir fyrir skaða og skaðabótum. Þetta ferli er mikilvægt til að viðhalda trúverðugleika félagsins.

Skilyrði fyrir stofnun félags til almannaheilla

Til að stofna félag til almannaheilla á Íslandi, er mikilvægt að uppfylla ákveðin skilyrði sem sett eru fram í lögum um félög. Þessi skilyrði eru ekki aðeins mikilvægt fyrir réttarheimildir heldur einnig fyrir að tryggja að starfsemi félagsins sé í þágu almennings. Þar sem lögin um félög (Lög um félög nr. 138/1994) skilgreina hvernig skuli fara með stofnun, rekstur og lokun félaga, er mikilvægt að hafa þau í huga.

Félag sem stofnað er til almannaheilla má ekki hafa hagnað að leiðarljósi, heldur skal það einbeita sér að því að stuðla að velferð, menntun, menningu eða öðrum samfélagslegum hagsmunum. Það er einnig nauðsynlegt að félagið sé skráð í Fyrirtækjaskrá. Til þess að skrá félagið þarf að fylla út sérstakan rafrænan eyðublað á island.is, þar sem kennitala stofnenda og samþykktir félagsins þarf að vera til staðar.

Til að tryggja að félagið sé í samræmi við lögin, er mælt með því að leita aðstoðar hjá lögfræðingi sem hefur reynslu af félagsrétti og getur veitt ráðgjöf um nauðsynleg skjöl, samþykktir og aðferðir við skráningu. Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir nýja stofnendur sem ekki hafa áður stofnað félag, þar sem rangt útfyllt skjöl eða skilningur á lögunum getur leitt til tafar eða jafnvel aðstæðna þar sem félagið er ekki skráð.

Skattalegar skyldur félaga til almannaheilla

Þegar félag til almannaheilla er stofnað, er mikilvægt að hafa í huga skattalegar skyldur þess. Skatturinn veitir leiðbeiningar fyrir þessi félög og undirstrikar mikilvægi þess að halda skýrum fjármálaskýrslum og skila árlegum skattskýrslum. Felur þetta í sér að félagið þarf að þekkja reglur um virðisaukaskatt (VSK) og aðrar opinberar skattafresti og gjöld ef við á.

Félög til almannaheilla eru oft skattað frjálst á ákveðnum skilyrðum, svo sem þegar þau eru skráð hjá Skattinum sem skattaðar einingar sem njóta undanþágu. Hins vegar getur það verið flókið að navigera í þessum reglum og það er því ráðlagt að leita sér aðstoðar hjá skattafulltrúa eða ráðgjafa sem sérhæfir sig í skattafræði. Þeir geta veitt dýrmæt úrræði um hvernig á að halda fjárhag félagsins skýran og í samræmi við lögin.

Félagsleg ábyrgð og samstarf við aðra aðila

Félag til almannaheilla hefur ekki aðeins lagalegar skyldur heldur einnig félagslega ábyrgð. Þetta felur í sér að vera í samstarfi við aðra aðila, svo sem sveitarfélög, ríkið, önnur félagasamtök og einkaaðila. Samstarf getur styrkt innviði félagsins, aukið aðgengi að úrræðum og bætt þjónustu sem félagið býður upp á.

Til að ná árangri í því að efla félagsleg tengsl, er mikilvægt að þróa skýra stefnu um samstarf. Þetta felur í sér að setja skýr markmið, finna rétta aðila til samstarfs og þróa samningaviðræður sem byggja á sameiginlegum áhugamálum. Félagsleg ábyrgð felur einnig í sér að vera gagnsæ í störfum sínum, veita skýrar upplýsingar um fjárhagsstöðu félagsins og tryggja að allar starfsemi sé í samræmi við siðareglur og lög.

Félög til almannaheilla gegna mikilvægu hlutverki í samfélaginu, og því er nauðsynlegt að þau séu vel skipulögð, aðgengileg og ábyrg. Með því að fylgja þessum skilyrðum og ráðleggingum er hægt að stofna öflugt félag sem stuðlar að velferð samfélagsins.